Voice/Meaning Type of Sentence (Vakyache Prakar) – SAQ (4 asked; attempt 3) MCQs Quiz | Class 9
या क्विझमध्ये **वर्ग IX-X**, **विषय मराठी (009)**, **घटक व्याकरण**, आणि **विषय ‘Voice/Meaning Type of Sentence (Vakyache Prakar) – SAQ (4 asked; attempt 3) MCQs Quiz | Class 9’** यांचा समावेश आहे. या क्विझमध्ये **वाक्याचे प्रकार: अर्थ/विधानार्थ (2), उद्गारवाचक, प्रार्थक (विनंतीदर्शक)** या संकल्पनांवर आधारित प्रश्न आहेत. एकूण 10 बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) सोडवून आपले ज्ञान तपासा. क्विझ सबमिट केल्यानंतर, तुम्ही तुमचा स्कोअर पाहू शकता आणि उत्तरांसह सविस्तर PDF डाउनलोड करू शकता. शुभेच्छा!
वाक्याचे प्रकार (अर्थावरून) – सविस्तर माहिती
मराठी व्याकरणात, वाक्यांचे अनेक प्रकारे वर्गीकरण केले जाते. अर्थावरून वाक्यांचे मुख्य प्रकार पाहिले तर, आपल्याला वाक्यातून व्यक्त होणारा भाव किंवा उद्देश समजतो. या विभागात आपण विधानार्थी, उद्गारवाचक, प्रश्नार्थक आणि प्रार्थक/विनंतीदर्शक वाक्यांचा अभ्यास करणार आहोत.
1. विधानार्थी वाक्य (Assertive/Declarative Sentence):
ज्या वाक्यातून सरळ, साधे विधान केले जाते, माहिती दिली जाते किंवा एखादे सत्य सांगितले जाते, त्या वाक्याला विधानार्थी वाक्य म्हणतात. या वाक्याच्या शेवटी पूर्णविराम ( . ) असतो.
उदाहरणे:
- सूर्य पूर्वेला उगवतो.
- मी दररोज शाळेत जातो.
- पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते.
- राम खूप हुशार मुलगा आहे.
2. उद्गारवाचक वाक्य (Exclamatory Sentence):
ज्या वाक्यातून मनातील आनंद, दुःख, आश्चर्य, भीती, तिरस्कार यांसारख्या तीव्र भावना व्यक्त होतात, त्या वाक्याला उद्गारवाचक वाक्य म्हणतात. या वाक्याच्या शेवटी उद्गारचिन्ह ( ! ) असते.
उदाहरणे:
- अहाहा! किती सुंदर फुले आहेत ही!
- बाप रे! केवढा मोठा साप!
- शाब्बास! खूप चांगले काम केलेस!
- अरेरे! किती वाईट झाले हे!
3. प्रश्नार्थक वाक्य (Interrogative Sentence):
ज्या वाक्यातून एखादा प्रश्न विचारला जातो किंवा माहिती विचारली जाते, त्या वाक्याला प्रश्नार्थक वाक्य म्हणतात. या वाक्याच्या शेवटी प्रश्नचिन्ह ( ? ) असते.
उदाहरणे:
- तुझे नाव काय आहे?
- तू कोठे राहतोस?
- आज शाळेत सुट्टी आहे का?
- तुम्ही कधी येणार आहात?
4. प्रार्थक/विनंतीदर्शक वाक्य (Request/Pleading Sentence):
जरी ‘प्रार्थक’ हा शब्द थेट व्याकरणाच्या मुख्य प्रकारांमध्ये नेहमी आढळत नसला तरी, ‘प्रार्थक’ म्हणजे विनंती करणारा असा अर्थ होतो. ज्या वाक्यातून विनंती, प्रार्थना किंवा सौम्य आज्ञा व्यक्त केली जाते, अशा वाक्यांना आपण विनंतीदर्शक किंवा प्रार्थक वाक्य म्हणू शकतो. ही वाक्ये अनेकदा विधानार्थी किंवा आज्ञार्थी वाक्यांच्या स्वरूपात येतात, परंतु त्यातील भावना किंवा उद्देश विनंतीचा असतो.
उदाहरणे:
- कृपया, मला थोडा वेळ द्या. (विनंती)
- ईश्वरा, सर्वांना सुखी ठेव. (प्रार्थना)
- शांत राहा, कृपया. (सौम्य आज्ञा/विनंती)
सारांश (Quick Revision):
- विधानार्थी: माहिती देते, सत्य सांगते. (शेवटी पूर्णविराम .)
- उद्गारवाचक: तीव्र भावना व्यक्त करते. (शेवटी उद्गारचिन्ह !)
- प्रश्नार्थक: प्रश्न विचारते. (शेवटी प्रश्नचिन्ह ?)
- प्रार्थक/विनंतीदर्शक: विनंती किंवा प्रार्थना व्यक्त करते.
अधिक सराव प्रश्न (Extra Practice Questions):
- अरे वाह! काय सुंदर चित्र आहे!
उत्तर: उद्गारवाचक वाक्य
- तू जेवण केलेस का?
उत्तर: प्रश्नार्थक वाक्य
- आम्ही दररोज व्यायाम करतो.
उत्तर: विधानार्थी वाक्य
- देवा, मला चांगली बुद्धी दे.
उत्तर: प्रार्थक/विनंतीदर्शक वाक्य
- तेथे कोण उभे आहे?
उत्तर: प्रश्नार्थक वाक्य
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.