Unseen Prose Passage (80–100 words) MCQs Quiz | Class 10
This quiz for Class: X, Subject: Sanskrit (122), Unit: Section A: Unseen Comprehension, focuses on Unseen Prose Passage (80–100 words) MCQs Quiz | Class 10. It covers topics such as one unseen prose passage, tasks like one-word and full sentence answers, title writing, and language work based on the paragraph (MCQ/Objective). Attempt all questions and submit to see your score. You can then download a detailed PDF of your answers.
अपठित-अवबोधनम्: गहन अध्ययनम्
अपठित-अवबोधनम् इति संस्कृत-परीक्षायाः एकः महत्त्वपूर्णः भागः अस्ति, यत्र छात्राः अपरिचितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि ददति। अस्य उद्देश्यं छात्राणां पठन-अवबोधन-विश्लेषण-कौशलस्य परीक्षणं भवति।
अपठित-अवबोधनस्य मुख्यबिन्दवः
- गद्यांशस्य सावधानीपूर्वकं पठनम्: प्रथमं वारं गद्यांशं समग्रतया पठन्तु, मुख्यविचारं ग्रहीतुम् प्रयत्नं कुर्वन्तु। द्वितीयवारं पठनेन कठिनशब्दानाम् अर्थान् अनुमातुम् प्रयासः करणीयः।
- प्रश्नानां अवगमनम्: प्रश्नान् सम्यक् पठन्तु। प्रत्येकस्य प्रश्नस्य किं अपेक्षितम् इति ज्ञातुं प्रयत्नं कुर्वन्तु।
- उत्तराणां प्रकाराः:
- एकपदेन उत्तरत: केवलम् एकस्मिन् पदे अथवा पदेषु उत्तरं लेखनीयम्। प्रायशः प्रश्नस्य उत्तरं गद्यांशे साक्षात् मिलति।
- पूर्णवाक्येन उत्तरत: प्रश्नस्य उत्तरं पूर्णवाक्येन लेखनीयम्। प्रश्नवाचकपदानां स्थाने उचितपदानि स्थापयित्वा वाक्यं पूर्णं करणीयम्।
- समुचितं शीर्षकं लिखत: गद्यांशस्य सारं द्योतयत् एकं लघु शीर्षकं दातव्यम्। शीर्षकं संक्षिप्तं आकर्षकं च स्यात्।
- भाषिककार्यम् (व्याकरणकार्यम्): अत्र व्याकरणसम्बद्धाः प्रश्नाः भवन्ति, यथा – कर्तृपदं, क्रियापदं, विशेषणं, विशेष्यं, पर्यायपदं, विपरीतार्थकपदं चिनुत।
- उत्तरलेखनम्: उत्तराणि स्पष्टतया, संक्षिप्ततया च संस्कृतेन एव लेखनीयानि। गद्यांशात् बहिः किमपि न लेखनीयम्।
व्याकरणकार्यम्: प्रमुखपदानि
भाषिककार्ये एतेषां पदानां ज्ञानम् आवश्यकम्:
| पदम् | अर्थः | उदाहरणम् (गद्यांशात्) |
|---|---|---|
| कर्तृपदम् | क्रियायाः कर्ता | मनुष्याः (मनुष्याः अनुसरन्तु) |
| क्रियापदम् | कार्यं द्योतकम् | रक्षति (धर्मो रक्षति) |
| विशेषणम् | संज्ञायाः गुणं सूचयति | परमः (परमो धर्मः) |
| विशेष्यम् | यस्य गुणः उच्यते | धर्मः (परमो धर्मः) |
| पर्यायपदम् | समानार्थकपदम् | पुण्यम् (परोपकारः महत-पुण्यम्) |
| विपरीतार्थकपदम् | विपरीतार्थकं पदम् | दुष्कर्म (सत्कर्मभिः) |
द्रुत-पुनरावृत्तिः
- गद्यांशं द्विवारं पठन्तु।
- प्रश्नान् सम्यक् अवगच्छन्तु।
- एकपदेन/पूर्णवाक्येन यथानिर्देशं उत्तरत।
- शीर्षकं संक्षिप्तं सारगर्भितं च लिखत।
- व्याकरणकार्यं सन्दर्भानुसारं कुरुत।
अतिरिक्त-अभ्यासप्रश्नाः
अग्रिमे अभ्यासाय कतिचन प्रश्नाः अत्र सन्ति:
- जलस्य किं महत्त्वम् अस्ति? (पर्यावरणसम्बन्धि-गद्यांशे आधारम्)
- ‘सूर्योदयः’ इति पदस्य विच्छेदं कुरुत।
- ‘देशभक्तिः’ इति विषये एकं वाक्यं लिखत।
- ‘गच्छति’ इति क्रियापदस्य लोट्लकारे रूपं किम्?
- ‘सदा’ इति अव्ययस्य प्रयोगं कृत्वा एकं वाक्यं रचयत।
