अपठित गद्य – बहुपर्यायी प्रश्न (4 विचारले; 3 सोडवा) बहुपर्यायी प्रश्नमंजुषा | वर्ग 9
वर्ग: IX-X, विषय: मराठी (009), घटक: वाचन आणि आकलन, विषय: अपठित गद्य – बहुपर्यायी प्रश्न (4 विचारले; 3 सोडवा) बहुपर्यायी प्रश्नमंजुषा | वर्ग 9. यामध्ये 4 बहुपर्यायी प्रश्न दिले आहेत, त्यापैकी कोणतेही 3 प्रश्न (प्रत्येकी 1 गुण) सोडवणे अपेक्षित आहे. तुमची प्रश्नमंजुषा सबमिट करा आणि तुमच्या उत्तरांची PDF डाउनलोड करा.
अपठित गद्य – आकलन: एक सविस्तर मार्गदर्शन
अपठित गद्य म्हणजे असा उतारा जो तुम्ही यापूर्वी कधीही वाचलेला नसतो. बोर्डाच्या परीक्षांमध्ये विद्यार्थ्यांची आकलनशक्ती तपासण्यासाठी हे प्रश्न विचारले जातात. यामध्ये दिलेला उतारा वाचून त्यावर आधारित प्रश्नांची उत्तरे द्यावी लागतात. ही प्रश्नमंजुषा तुम्हाला अपठित गद्य सोडवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या कौशल्यांची उजळणी करण्यास मदत करेल.
मुख्य विचार आणि तपशील समजून घेणे
कोणताही अपठित उतारा वाचताना त्याचा मुख्य विचार (Main Idea) आणि त्यातील महत्त्वाचे तपशील (Key Details) ओळखणे महत्त्वाचे आहे. मुख्य विचार हा उताऱ्याचा आत्मा असतो, तर तपशील त्याला आधार देतात.
महत्त्वाच्या टिप्स:
- उतारा काळजीपूर्वक वाचा: प्रथम उतारा शांतपणे आणि पूर्णपणे वाचा. पहिल्या वाचनात मुख्य कल्पना समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
- प्रश्न समजून घ्या: त्यानंतर दिलेले प्रश्न काळजीपूर्वक वाचा. प्रत्येक प्रश्नात काय विचारले आहे ते समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
- पुन्हा वाचा आणि जुळवा: प्रश्नाची उत्तरे शोधण्यासाठी उतारा पुन्हा वाचा. प्रश्नाशी संबंधित वाक्ये किंवा परिच्छेद चिन्हांकित करा.
- मुख्य विचार ओळखा: उताऱ्याचा उद्देश, लेखकाचा दृष्टिकोन आणि मुख्य संदेश काय आहे हे समजून घ्या.
- शब्दसंग्रह: उताऱ्यातील कठीण शब्दांचा अर्थ संदर्भावरून (Context) लावण्याचा प्रयत्न करा.
- निष्कर्ष काढा: काही प्रश्न थेट नसतात, तर त्यासाठी उताऱ्यातील माहितीच्या आधारे निष्कर्ष (Inference) काढावा लागतो.
बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी रणनीती
| पायरी | क्रिया |
|---|---|
| 1. पहिला वाचन | उताऱ्याची एकंदर कल्पना मिळवा. |
| 2. प्रश्न वाचा | प्रत्येक प्रश्नाची मागणी समजून घ्या. |
| 3. उतारा पुन्हा वाचा | प्रश्नांशी संबंधित माहिती शोधण्यासाठी. |
| 4. पर्याय तपासा | प्रत्येक पर्याय उताऱ्याच्या संदर्भात तपासा. |
| 5. उत्तर निश्चित करा | सर्वात योग्य उत्तर निवडा. |
द्रुत उजळणी (Quick Revision):
- उतारा एकदाच नाही, तर दोनदा वाचा.
- प्रत्येक प्रश्नासाठी उताऱ्यात योग्य पुरावा शोधा.
- संबंधित शब्दसंग्रह आणि वाक्प्रचारांवर लक्ष द्या.
- चुकीचे पर्याय कसे वगळावे हे शिका (Elimination Method).
- वेळेचे नियोजन करा, प्रत्येक प्रश्नाला योग्य वेळ द्या.
अतिरिक्त सराव प्रश्न:
- जर उताऱ्यात ‘आनंद’ या शब्दाचा वापर केला असेल, तर त्यामागे लेखकाची कोणती भावना असू शकते?
- ‘मनोरंजक’ या शब्दाचा अर्थ काय आहे?
- उतारा वाचताना तुम्ही कोणत्या गोष्टींवर अधिक लक्ष केंद्रित कराल – वर्णनावर की संवादावर?
- एखाद्या वाक्याचा अर्थ स्पष्ट करण्यासाठी, तुम्ही कोणत्या व्याकरणिक घटकांचा विचार कराल?
- उताऱ्यातील माहितीवर आधारित एक छोटासा सारांश लिहा.
या सरावामुळे तुम्हाला अपठित गद्य अधिक प्रभावीपणे समजून घेण्यास आणि सोडवण्यास मदत होईल.
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.