अपठित गद्य – दीर्घोत्तरी प्रश्न (2 विचारले; 1 सोडवा) बहुपर्यायी प्रश्नमंजुषा | वर्ग 9
वर्ग: IX-X | विषय: मराठी (009) | घटक: वाचन आणि आकलन | विषय: अपठित गद्य – दीर्घोत्तरी प्रश्न (2 विचारले; 1 सोडवा) बहुपर्यायी प्रश्नमंजुषा | ही प्रश्नमंजुषा अपठित गद्यांश समजून घेण्यावर आणि बहुपर्यायी प्रश्नांची उत्तरे देण्यावर लक्ष केंद्रित करते, तसेच तुम्हाला दीर्घोत्तरी प्रश्नांसाठी (2 दिलेले, त्यापैकी 1 सोडवा, 2 गुण) तयार करते. सर्व प्रश्न सोडवून तुमचे गुण तपासण्यासाठी सबमिट करा. तुम्ही पुनरावृत्तीसाठी तुमच्या उत्तरांची PDF देखील डाउनलोड करू शकता.
अपठित गद्य: आकलन आणि उत्तरे लिहिणे
अपठित गद्य म्हणजे असा उतारा जो तुम्ही तुमच्या अभ्यासक्रमात यापूर्वी कधीही वाचलेला नसतो. याचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांची वाचन क्षमता, आकलन शक्ती आणि दिलेल्या माहितीवर आधारित विचार करून उत्तरे देण्याची क्षमता तपासणे हा असतो.
गद्यांश आकलनासाठी मुख्य मुद्दे:
- शांतपणे वाचा: उतारा किमान दोन वेळा शांतपणे आणि लक्षपूर्वक वाचा. पहिल्या वाचनात कशाबद्दल आहे हे समजून घ्या आणि दुसऱ्या वाचनात महत्त्वाचे तपशील आणि कल्पनांवर लक्ष केंद्रित करा.
- मुख्य कल्पना ओळखा: उतार्याचा मध्यवर्ती विचार किंवा मुख्य संदेश काय आहे हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. प्रत्येक परिच्छेदातील मुख्य वाक्य (topic sentence) शोधण्याचा प्रयत्न करा.
- शब्दसंग्रह: काही कठीण शब्दांचे अर्थ संदर्भातून (context) समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. पूर्ण अर्थ न समजल्यास गोंधळून जाऊ नका, अनेकदा उत्तरे देण्यासाठी मुख्य कल्पना पुरेशी असते.
- प्रश्नांचे विश्लेषण: प्रश्न काळजीपूर्वक वाचा. प्रत्येक प्रश्नात काय विचारले आहे हे नक्की समजून घ्या. काही प्रश्न सरळ उत्तारे मागतात, तर काही प्रश्न विचारांवर आधारित (inferential) असतात.
- उत्तरांचे स्थान: प्रश्नांची उत्तरे उतार्यात कोणत्या भागात आहेत हे शोधण्याचा प्रयत्न करा. अनेकदा प्रश्न क्रमानुसार असतात.
बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) सोडवण्याचे तंत्र:
- प्रत्येक पर्याय काळजीपूर्वक वाचा.
- उतार्यात दिलेल्या माहितीनुसार सर्वात योग्य पर्याय निवडा.
- काही पर्याय बरोबर वाटू शकतात, पण सर्वात अचूक पर्याय निवडणे महत्त्वाचे आहे.
- चुकीचे वाटणारे पर्याय (distractors) काढून टाकण्याचा प्रयत्न करा.
दीर्घोत्तरी प्रश्न (LAQ) सोडवण्याचे तंत्र:
दीर्घोत्तरी प्रश्नांची उत्तरे लिहिताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:
- पूर्ण वाक्ये: उत्तरे नेहमी पूर्ण वाक्यात आणि स्पष्ट भाषेत लिहा.
- उतार्यावर आधारित: तुमचे उत्तर उतार्यात दिलेल्या माहितीवर आधारित असावे. तुमच्या स्वतःच्या कल्पना किंवा बाहेरील माहिती वापरू नका, जोपर्यंत तसे करण्यास सांगितले नसेल.
- स्पष्टता आणि सुसंगतता: तुमचे विचार स्पष्ट आणि सुसंगत असावेत. उत्तरात क्रमबद्धता असावी.
- शब्द मर्यादा: दिलेल्या शब्द मर्यादेचे पालन करा. लांब उत्तरे लिहिण्याऐवजी अचूक आणि नेमके लिहा.
- मुख्य मुद्दे: प्रश्नाला अपेक्षित असलेले सर्व मुख्य मुद्दे उत्तरात समाविष्ट करा.
आकलनासाठी सोपे टप्पे:
| टप्पा | क्रिया |
|---|---|
| १ | उतारा दोनदा वाचा. |
| २ | मुख्य कल्पना आणि महत्त्वाचे मुद्दे अधोरेखित करा. |
| ३ | प्रश्न वाचा आणि त्यात काय विचारले आहे ते ओळखा. |
| ४ | उतार्यातून उत्तराचा आधार शोधा. |
| ५ | योग्य आणि अचूक उत्तर लिहा. |
त्वरित उजळणी:
- उत्तम वाचन, उत्तम आकलन.
- प्रश्नानुसार उत्तरे लिहा.
- शब्द मर्यादेकडे लक्ष द्या.
- स्वतःच्या मताऐवजी उतार्यातील माहिती वापरा.
अतिरिक्त सराव प्रश्न:
वरील उतारा वाचून खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या (ही उत्तरे दीर्घोत्तरी प्रकारची असू शकतात):
- राजूच्या घराजवळ कोणते झाड होते? त्या झाडाचे महत्त्व काय होते?
- राजू आणि झाड यांच्यातील मैत्रीचे वर्णन तुमच्या शब्दात करा.
- राजूला निसर्गाची आवड होती हे कोणत्या घटनेतून दिसते?
- एका वादळात झाड कसे टिकून राहिले? या घटनेतून तुम्हाला काय शिकायला मिळते?
- वरील उताऱ्यातून तुम्हाला कोणता संदेश मिळतो? स्पष्ट करा.
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.