Total Marks / Time / Periods MCQs Quiz | Class 10
दशमी कक्षायाः, संस्कृत (संवादात्मकम्) (कोड 119) विषयस्य, परीक्षा संरचना एककस्य, ‘सम्पूर्ण अंक / समय / कालांशाः बहुविकल्पीय प्रश्नोत्तरी’ इत्यस्य कृते एषा प्रश्नोत्तरी अस्ति। इयं वार्षिक परीक्षायाः ८० अंकानि + आन्तरिक मूल्याङ्कनस्य २० अंकानि, कुलम् प्रायः २०० कालांशाः, तथा च समान-अंक-विभागेन सह ४-भाग-संरचनाम् (अ/ब/क/द) इत्यादीन् विषयान् आवृणोति। कृपया स्वीयानि उत्तराणि प्रदातुं ‘Submit Quiz’ इति उपरि क्लिकं कुर्वन्तु तथा च समीक्षां द्रष्टुम् उत्तर-पत्रस्य PDF डाउनलोड् कर्तुं शक्नुवन्ति।
कक्षा दशमी संस्कृत (कोड 119) परीक्षा संरचना विषये विस्तृत-ज्ञानम्
कक्षा दशमी संस्कृत (संवादात्मकम्) (कोड 119) विषयस्य परीक्षा-संरचनां ज्ञातुं छात्रेभ्यः अत्यन्तं महत्त्वपूर्णम् अस्ति। एतत् ज्ञानं तैः परीक्षायाः उत्तम-सज्जीकरणे सहायतां करोति तथा च तेषां प्रदर्शनं सुधारयति। अधः प्रमुख-बिन्दवः प्रस्तुताः सन्ति:
1. कुल अंक तथा मूल्याङ्कन-प्रणाली
संस्कृत विषयस्य कुलम् १०० अंकानि निर्धारितं भवति, यत् द्वयोः भागयोः विभक्तम् अस्ति:
- वार्षिक-परीक्षा (Annual Examination): ८० अंकानि
- आन्तरिक-मूल्याङ्कनम् (Internal Assessment): २० अंकानि (यथा – परियोजना-कार्यम्, सङ्केत-पुस्तिका, वार्तालाप-कौशलम् इत्यादि)
एवं प्रकारेण, छात्राणां समग्र-प्रदर्शनं १०० अंकैः मूल्याङ्कितं भवति।
2. कालांशानां वितरणम् (Periods Distribution)
सम्पूर्ण पाठ्यक्रमस्य अध्ययनाय प्रायः २०० कालांशाः (Periods) निर्दिष्टाः सन्ति। एतत् वितरणं छात्राणां प्रत्येकं विषयं गभीरतया पठितुं पर्याप्तं समयं सुनिश्चितं करोति। गुरुजनैः एतेषां कालांशानाम् उचितं नियोजनं करणीयम्।
3. प्रश्नपत्रस्य संरचना (Question Paper Structure)
संस्कृत प्रश्नपत्रं प्रायः चत्वारिषु प्रमुखेषु भागेषु विभक्तं भवति। प्रत्येकस्य भागस्य स्वकीयाः अंकानि सन्ति तथा च ते भिन्न-भिन्न-कौशलानि परीक्षयन्ति। संरचना अधोलिखिता अस्ति:
| भागः (Section) | विषयः (Topic) | अंकानि (Marks) |
|---|---|---|
| अ | अपठित-अवबोधनम् (Unseen Comprehension) | १० |
| ब | रचनात्मक-कार्यम् (Creative Writing) | १५ |
| स | अनुप्रयुक्त-व्याकरणम् (Applied Grammar) | २५ |
| द | पठित-अवबोधनम् (Textual Comprehension) | ३० |
| कुलम् | ८० |
- भाग-अ (अपठित-अवबोधनम्): अत्र एकः अपठित-गद्यांशः दत्तः भवति, यस्य आधारेण प्रश्नानाम् उत्तराणि लेखनीयानि भवन्ति। एतत् छात्राणां बोधन-कौशलं परीक्षितुं साहाय्यं करोति।
- भाग-ब (रचनात्मक-कार्यम्): अस्मिन् भागे पत्र-लेखनम्, चित्र-वर्णनम्, अनुच्छेद-लेखनम् वा भवति। एतत् छात्राणां संस्कृत-लेखन-क्षमतां तथा रचनात्मकतां वर्धयति।
- भाग-स (अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्): व्याकरणस्य नियमाः, पद-निर्माणम्, सन्धिः, समासः, प्रत्ययाः, कारक-उपपद-विभक्तिः, वाच्य-परिवर्तनम्, समय-लेखनम्, अव्यय-पदानि, अशुद्धि-संशोधनम् इत्यादीनि अत्र समाविष्टानि भवन्ति। एतत् व्याकरण-ज्ञानस्य परीक्षणं करोति।
- भाग-द (पठित-अवबोधनम्): एषः भागः पाठ्यपुस्तकात् आधारितः भवति। गद्यांशः, पद्यांशः, नाट्यांशः, अन्वयः, भावार्थः, प्रश्न-निर्माणम्, पर्याय-विलोम-पदानि, घटना-क्रमः, प्रसङ्ग-लेखनम् इत्यादीनि प्रश्नानि अत्र आगच्छन्ति। एतत् छात्राणां पाठ्यपुस्तक-ज्ञानं तथा तस्य अनुप्रयोगं परीक्षितुं साहाय्यं करोति।
त्वरित-पुनरावृत्तिः (Quick Revision)
- कक्षा १० संस्कृतस्य कुल अंक १०० (८०+२०)।
- वार्षिक परीक्षा ८० अंकस्य, आन्तरिक मूल्याङ्कनम् २० अंकस्य।
- पाठ्यक्रमार्थं प्रायः २०० कालांशाः।
- प्रश्नपत्रे चत्वारः भागाः (अ, ब, स, द)।
- प्रत्येकं भागस्य निश्चितम् अंक-भारम् अस्ति।
- भाग ‘अ’ अपठित-अवबोधनम्, ‘ब’ रचनात्मक-कार्यम्, ‘स’ अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्, ‘द’ पठित-अवबोधनम्।
अतिरिक्त-अभ्यास-प्रश्नाः (5 Extra Practice Questions)
- कस्य भागस्य सर्वाधिकम् अंकभारम् अस्ति?
a) भाग-अ
b) भाग-ब
c) भाग-स
d) भाग-द
(उत्तरम्: d) - रचनात्मक-कार्यम् प्रश्नपत्रस्य कस्मिन् भागे आगच्छति?
a) अ
b) ब
c) स
d) द
(उत्तरम्: b) - व्याकरण-सम्बन्धिनः प्रश्नाः कस्मिन् भागे भवन्ति?
a) अ
b) ब
c) स
d) द
(उत्तरम्: c) - कक्षा दशमी संस्कृत परीक्षायां परियोजना-कार्यम् कस्य भागः अस्ति?
a) वार्षिक-परीक्षायाः
b) आन्तरिक-मूल्याङ्कनस्य
c) भाग-दस्य
d) भाग-अस्य
(उत्तरम्: b) - अपठित-अवबोधनाय कति अंकानि निर्दिष्टाः सन्ति?
a) १०
b) १५
c) २५
d) ३०
(उत्तरम्: a)
