Telugu Sandhulu MCQs Quiz | Class 10
Welcome to the Telugu Sandhulu MCQs Quiz for Class X, focusing on Section C – Grammar. This quiz specifically covers Gasadadavaadesa Sandhi to test your understanding of Telugu grammar. Attempt all 10 questions, submit your answers, and then download the PDF to review your performance and correct answers.
గసడదవాదేశ సంధి గురించి లోతైన విశ్లేషణ
తెలుగు వ్యాకరణంలో సంధులు కీలకమైనవి. సంధి అనగా రెండు పదాలు కలిసినప్పుడు మొదటి పదం చివరి అక్షరం, రెండవ పదం మొదటి అక్షరం కలవడం. ఈ కలయికలో కొన్ని మార్పులు వస్తాయి. అటువంటి ముఖ్యమైన సంధులలో ఒకటి గసడదవాదేశ సంధి. ఇది పరుషములు సరళములుగా మారే ప్రక్రియను వివరిస్తుంది.
గసడదవాదేశ సంధి నిర్వచనం:
“ద్రుతప్రకృతికములపై పరుషములు పరమైనప్పుడు, వానికి విభాషగా గసడదవలు ఆదేశమగును.”
వివరణ:
- ద్రుతప్రకృతికము: ‘న్’ అనునది ద్రుతము. ‘న్’ తో అంతమయ్యే పదాలను ద్రుతప్రకృతికములు అంటారు. ఉదా: వచ్చెను, చేసెను, పూచెను.
- పరుషములు: క, చ, ట, త, ప (ఇవి కఠినంగా పలికే అక్షరాలు).
- గసడదవలు: గ, స, డ, ద, వ (ఇవి సరళమైన అక్షరాలు).
ద్రుతప్రకృతికముల తర్వాత పరుషములైన క, చ, ట, త, ప లు వచ్చినప్పుడు, ఆ పరుషములకు బదులుగా వరుసగా గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి. ‘విభాషగా’ అంటే ఇది ఐచ్ఛికం (optional). అంటే, గసడదవాదేశం జరగవచ్చు లేదా జరగకుండా కూడా ఉండవచ్చు.
ముఖ్యమైన నియమాలు:
- ద్రుతప్రకృతిక పదాలు: ‘న్’ వర్ణంతో అంతమయ్యే పదాలు (ఉదాహ: వచ్చెన్, చేసెన్).
- పరుషములు: క, చ, ట, త, ప.
- ఆదేశం: ద్రుతప్రకృతికములపై పరుషములు వచ్చినప్పుడు, ఆ పరుషములకు బదులుగా గ, స, డ, ద, వ లు వస్తాయి.
- క కు → గ
- చ కు → స
- ట కు → డ
- త కు → ద
- ప కు → వ
- విభాష: ఈ సంధి నిత్యం కాదు, ఐచ్ఛికం. అంటే సంధి జరిగిన రూపం, జరగని రూపం రెండూ సరైనవే.
ఉదాహరణలు:
- వచ్చెను + కవిత = వచ్చెనుగవిత / వచ్చెనుకవిత (క → గ)
- చేసెను + చక్కగా = చేసెనుసక్కగా / చేసెనుచక్కగా (చ → స)
- జరిగెను + టక్కరి = జరిగెనుడక్కరి / జరిగెనుటక్కరి (ట → డ)
- చూచెను + తప్పు = చూచెనుదప్పు / చూచెనుతప్పు (త → ద)
- పాడెను + పాట = పాడెనువాట / పాడెనుపాట (ప → వ)
పరుషములు మరియు ఆదేశములు పట్టిక:
| పరుష అక్షరం | ఆదేశ అక్షరం |
|---|---|
| క | గ |
| చ | స |
| ట | డ |
| త | ద |
| ప | వ |
త్వరిత పునశ్చరణ:
- గసడదవాదేశ సంధి ఒక ద్రుతప్రకృతిక సంధి.
- ద్రుతము (‘న్’) తర్వాత పరుషములు (క,చ,ట,త,ప) వస్తే, వాటి స్థానంలో గ,స,డ,ద,వ లు వస్తాయి.
- ఇది విభాషగా (ఐచ్ఛికంగా) జరుగుతుంది.
- సంధి జరిగిన మరియు జరగని రూపాలు రెండూ సరైనవే.
అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు:
- “వచ్చెను + తమ్ముడు” – సంధి కలిపితే ఏ రూపం వస్తుంది?
- “చేసెను + పనులు” – దీనికి గసడదవాదేశ రూపం ఏమిటి?
- గసడదవాదేశ సంధికి సంబంధించినది కానిది ఏది? (a) ద్రుతప్రకృతికం (b) పరుషములు (c) సరళములు (d) వలదు
- “చూచెను + కథ” – సంధి కలిపినప్పుడు వచ్చే రూపం?
- గసడదవాదేశ సంధిలో ఆదేశంగా వచ్చే అక్షరాలు ఏవి?
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.