Taddhita MCQs Quiz | Class 9
ଏହି କୁଇଜ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣର ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ ବିଷୟରେ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ। ଏଥିରେ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ ଓଡ଼ିଆ (୦୧୩) ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦର ଚିହ୍ନଟ ଓ ଗଠନ ଉପରେ ୧୦ଟି ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQs) ରହିଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ପରେ “Submit Quiz” ବଟନ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜର ଫଳାଫଳ ଦେଖନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ସ୍କୋର ଏବଂ ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ସହିତ ଏକ PDF ଫାଇଲ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିବା ପାଇଁ “Download Answer PDF” ବଟନ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ: ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା
ପରିଚୟ
ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣରେ ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଧାତୁ ମୂଳରେ ନ ଯୋଡ଼ି ବିଭିନ୍ନ ବିଶେଷ୍ୟ, ବିଶେଷଣ, ଅବ୍ୟୟ ବା ସର୍ବନାମ ପଦର ପରେ ଯେଉଁ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କରାଯାଇ ନୂତନ ଶବ୍ଦ ଗଠନ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟ କୁହାଯାଏ। ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗେ ଗଠିତ ଶବ୍ଦକୁ ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥାଏ ଏବଂ ଭାଷାକୁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ।
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦର ଚିହ୍ନଟ ଓ ଗଠନ
ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟୟଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ମୁଖ୍ୟତଃ ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇପାରେ:
ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟର ପ୍ରକାରଭେଦ
- ଭାବାବାଚକ ତଦ୍ଧିତ: ଏହି ପ୍ରତ୍ୟୟଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗ ହେଲେ ନୂତନ ଭାବାବାଚକ ବିଶେଷ୍ୟ ଗଠିତ ହୁଏ। ଉଦାହରଣ: ‘ତ୍ୱ’ (ମନୁଷ୍ୟ + ତ୍ୱ = ମନୁଷ୍ୟତ୍ୱ), ‘ତା’ (ମିତ୍ର + ତା = ମିତ୍ରତା), ‘ଈ’ (ଚତୁର + ଈ = ଚତୁରୀ)।
- ଅପତ୍ୟାଦି ଅର୍ଥରେ: ଏହି ପ୍ରତ୍ୟୟଗୁଡ଼ିକ ‘ସନ୍ତାନ’ ବା ‘ବଂଶଧର’ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଉଦାହରଣ: ‘ଅ’ (ପାଣ୍ଡୁ + ଅ = ପାଣ୍ଡବ), ‘ଇ’ (ଦଶରଥ + ଇ = ଦାଶରଥି)।
- ସାଦୃଶ୍ୟ ଅର୍ଥରେ: ‘ସଦୃଶ’ ବା ‘ଭଳି’ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ରତ୍ୟୟ। ଉଦାହରଣ: ‘ଆଳୁ’ (ନିଦ + ଆଳୁ = ନିଦାଳୁ), ‘ବନ୍ତ’ (ଗୁଣ + ବନ୍ତ = ଗୁଣବନ୍ତ)।
- ସ୍ୱାର୍ଥରେ: କୌଣସି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ ବିଶେଷ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ ଆଣି ଅର୍ଥକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ। ଉଦାହରଣ: ‘କ’ (ବୃକ୍ଷ + କ = ବୃକ୍ଷକ)।
- ନିର୍ମିତ ବା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅର୍ଥରେ: କୌଣସି ବସ୍ତୁରୁ ନିର୍ମିତ ବା ସେଥିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅର୍ଥରେ। ଉଦାହରଣ: ‘ଏୟ’ (ଶିଳା + ଏୟ = ଶିଳେୟ), ‘ଇକ’ (ଲୋକ + ଇକ = ଲୌକିକ)।
- ବୃତ୍ତି ଅର୍ଥରେ: କୌଣସି ବୃତ୍ତି ବା ପେସା ବୁଝାଇବା ପାଇଁ। ଉଦାହରଣ: ‘ଆ’ (ମାଛ + ଆ = ମାଛିଆ), ‘ଆର’ (ଲୁହା + ଆର = ଲୁହାର)।
କିଛି ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦର ଉଦାହରଣ
| ମୂଳ ଶବ୍ଦ | ପ୍ରତ୍ୟୟ | ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ | ଅର୍ଥ |
|---|---|---|---|
| ମାଳ | ଇକ | ମାଳିକ | ମାଳାର ଅଧିକାରୀ |
| ବିବାହ | ଇକ | ବୈବାହିକ | ବିବାହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ |
| ଶୂର | ଅ | ଶୌର | ଶୂରର ସନ୍ତାନ |
| ଜ୍ଞାନ | ଈ | ଜ୍ଞାନୀ | ଜ୍ଞାନ ଥିବା |
| ଦଶରଥ | ଇ | ଦାଶରଥି | ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର |
| ଗ୍ରାମ | ୟ | ଗ୍ରାମ୍ୟ | ଗ୍ରାମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ |
| ନିଦ | ଆଳୁ | ନିଦାଳୁ | ଯାହାର ନିଦ ଅଧିକ |
ଶୀଘ୍ର ସମୀକ୍ଷା
- ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟ ସର୍ବଦା ବିଶେଷ୍ୟ, ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ ବା ଅବ୍ୟୟ ପଦରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
- ଏହା ଧାତୁରେ କେବେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
- ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗେ ନୂତନ ବିଶେଷ୍ୟ ବା ବିଶେଷଣ ଶବ୍ଦ ଗଠିତ ହୁଏ।
- ଅର୍ଥ ଅନୁସାରେ ତଦ୍ଧିତ ପ୍ରତ୍ୟୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ରହିଛି।
ଅତିରିକ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ
- ‘ମଧୁର’ ଶବ୍ଦରେ ‘ତା’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କଲେ କେଉଁ ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ ହୁଏ?
ଉତ୍ତର: ମଧୁରତା
- ‘ପୃଥିବୀ’ ଶବ୍ଦରେ ‘ଅ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କଲେ କେଉଁ ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ ଗଠିତ ହେବ?
ଉତ୍ତର: ପାର୍ଥିବ
- ‘ସଭା’ ଶବ୍ଦରେ କେଉଁ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କଲେ ‘ସାଭ୍ୟ’ ହୁଏ?
ଉତ୍ତର: ୟ
- ‘ଧନ’ ଶବ୍ଦରେ ‘ବାନ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କଲେ କେଉଁ ଶବ୍ଦ ହୁଏ?
ଉତ୍ତର: ଧନବାନ
- ‘ଚୋର’ ଶବ୍ଦରେ କେଉଁ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କଲେ ‘ଚୋରୁଆ’ ହୁଏ?
ଉତ୍ତର: ଉଆ
