Samaasaalu MCQs Quiz | Class 10

ఈ క్విజ్ క్లాస్ X, సబ్జెక్ట్ TELUGU (A.P), యూనిట్ సెక్షన్ C – గ్రామర్, టాపిక్ సమాసాలు, ముఖ్యంగా రూపక సమాసం పై దృష్టి సారిస్తుంది. మీ జ్ఞానాన్ని పరీక్షించుకోవడానికి మరియు ఈ ముఖ్యమైన వ్యాకరణ భాగాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి 10 బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వండి. మీరు పూర్తి చేసిన తర్వాత మీ ఫలితాలను వీక్షించడానికి ‘Submit Quiz’ బటన్‌ను నొక్కండి మరియు తర్వాత సమీక్ష కోసం PDFను డౌన్‌లోడ్ చేయండి.

సమాసాలు: సమగ్ర వివరణ (సమగ్ర అవగాహన)

తెలుగు వ్యాకరణంలో సమాసాలు ఒక ముఖ్యమైన భాగం. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటాన్ని ‘సమాసం’ అంటారు. సమాసాలు భాషకు సంక్షిప్తతను, సౌందర్యాన్ని, భావ వ్యక్తీకరణలో స్పష్టతను అందిస్తాయి. అనేక రకాల సమాసాలు ఉన్నాయి, వాటిలో రూపక సమాసం ఒకటి.

రూపక సమాసం అంటే ఏమిటి?

రూపక సమాసం అనేది ఉపమాన ఉపమేయాలకు అభేదాన్ని (భేదం లేకపోవడాన్ని) చెప్పే సమాసం. అంటే, పోల్చబడే వస్తువు (ఉపమేయం) మరియు పోలికకు ఉపయోగించే వస్తువు (ఉపమానం) రెండూ వేర్వేరు కాదని, నిజానికి అవి ఒకటే అని భావించబడతాయి.

  • ఉపమేయం: మనం ఏ వస్తువును పోలుస్తామో అది.
  • ఉపమానం: ఏ వస్తువుతో పోలుస్తామో అది.

రూపక సమాసంలో ఉపమేయం, ఉపమానం రెండూ ఒకటే అన్న భావన ఉంటుంది. విగ్రహ వాక్యం రాసేటప్పుడు సాధారణంగా “అనెడి” లేదా “అయిన” వంటి పదాలను ఉపయోగిస్తారు, ఇవి “అంటే” లేదా “is” అనే అర్థాన్ని సూచిస్తాయి.

రూపక సమాసం యొక్క లక్షణాలు

  • ఉపమాన ఉపమేయాలకు మధ్య భేదం లేదు అని చూపడం.
  • ఉపమేయానికి ఉపమాన ధర్మం ఆపాదించబడుతుంది.
  • ఇది సాధారణంగా కర్మధారయ సమాసాల వర్గంలోకి వస్తుంది, కానీ అభేదాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.

రూపక సమాసం – ఉదాహరణలు

కింది పట్టికలో రూపక సమాస పదాలు, వాటి విగ్రహ వాక్యాలు మరియు అర్థాలు ఇవ్వబడ్డాయి:

సమాస పదం విగ్రహ వాక్యం అర్థం / వివరణ
సంసార సాగరం సంసారమనెడి సాగరం సంసారమే ఒక సముద్రం అని అభేదం.
క్రోధాగ్ని క్రోధమనెడి అగ్ని క్రోధమే అగ్ని అని అభేదం.
విద్యా ధనం విద్యయె అనెడి ధనం విద్యే నిజమైన ధనం అని అభేదం.
జ్ఞాన జ్యోతి జ్ఞానమనెడి జ్యోతి జ్ఞానమే వెలుగు అని అభేదం.
ముఖ చంద్రుడు ముఖమనెడి చంద్రుడు ముఖమే చంద్రుడు అని అభేదం.
పాద పద్మాలు పాదము అనెడి పద్మాలు పాదాలే పద్మాలు అని అభేదం.
శోక సముద్రం శోకమనెడి సముద్రం శోకమే సముద్రం అని అభేదం.
పాప పంకిలం పాపమనెడి పంకిలం పాపమే బురద అని అభేదం.

రూపక సమాసం vs ఇతర కర్మధారయ సమాసాలు (సంక్షిప్త అవగాహన)

రూపక సమాసం కర్మధారయ సమాసాలలో ఒక రకం. అయితే, ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం వంటి ఇతర రకాలకు ఇది భిన్నంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు:

  • ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం: ఇక్కడ ఉపమానం, ఉపమేయం వేర్వేరుగా ఉండి, ఉపమేయాన్ని ఉపమానంతో పోలుస్తారు (ఉదా: పద్మాక్షి – పద్మం వంటి కనులు). పోలిక మాత్రమే ఉంటుంది.
  • రూపక సమాసం: ఇక్కడ ఉపమానం, ఉపమేయం రెండూ ఒకటే అన్న భావన ఉంటుంది. భేదం ఉండదు.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • సమాసం: రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాల కలయిక.
  • రూపక సమాసం: ఉపమాన ఉపమేయాలకు అభేదాన్ని చెప్పే సమాసం.
  • కీలక పదాలు: విగ్రహ వాక్యంలో “అనెడి”, “అయిన” వంటివి వస్తాయి.
  • ఉదాహరణలు: సంసార సాగరం, విద్యా ధనం, క్రోధాగ్ని.

అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు

  1. “భవబంధాలు” దీనికి విగ్రహ వాక్యం రాసి, సమాసం గుర్తించండి.
  2. “శోక సముద్రం” ఏ సమాసం? దానిని వివరించండి.
  3. రూపక సమాసానికి రెండు కొత్త ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
  4. “కర్మభూమి” విగ్రహ వాక్యం ఏమిటి?
  5. “ముఖ కమలం” లోని సమాస లక్షణాలను రాయండి.

సమాధానాలు:

  1. భవమనెడి బంధాలు – రూపక సమాసం.
  2. శోకమనెడి సముద్రం – రూపక సమాసం. శోకాన్ని సముద్రంతో పోల్చి, రెండింటికీ అభేదాన్ని కల్పించడం.
  3. (మీరు మీ సొంత ఉదాహరణలు ఇవ్వవచ్చు) ఉదా: మౌన వ్రతం – మౌనమనెడి వ్రతం, కీర్తి లత – కీర్తియె అనెడి లత.
  4. కర్మయె అనెడి భూమి – కర్మభూమి.
  5. ముఖమే కమలం అని అభేదం చెప్పబడుతోంది. ఇక్కడ ముఖం (ఉపమేయం), కమలం (ఉపమానం) ఒకటే అని భావన.