Pronoun Declensions (Sarvanama) MCQs Quiz | Class 9

This quiz is designed for Class IX students studying Sanskrit (Subject Code: 122), specifically focusing on Unit: Section C: Applied Grammar. The topic covered is Pronoun Declensions (Sarvanama). This quiz tests your knowledge of pronoun forms for asmad (अस्मद्), yuṣmad (युष्मद्), tat (तद् – in all three genders), idam (इदम् – in all three genders), and kim (किम् – in all three genders). Attempt all 10 multiple-choice questions, then submit to view your results and download a comprehensive answer PDF for revision.

सर्वनामपदानि (Pronouns) – अभ्यासः

संस्कृतभाषायां सर्वनामपदानि नामपदानां स्थाने प्रयुज्यन्ते। एतानि विशेषतः त्रिलिङ्गेषु, त्रिषु वचनेषु, सप्तसु विभक्तिषु च भिन्नानि रूपाणि धारयन्ति। अस्य अध्यायस्य मुख्योद्देश्यः अस्य ज्ञानस्य दृढीकरणम् अस्ति।

१. अस्मद् (I/We)

अस्मद् इति सर्वनामपदं उत्तमपुरुषस्य कृते प्रयुज्यते। अस्य रूपाणि सर्वेषु लिङ्गेषु समानानि भवन्ति।

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाअहम्आवाम्वयम्
द्वितीयामाम् (मा)आवाम् (नौ)अस्मान् (नः)
तृतीयामयाआवाभ्याम्अस्माभिः
चतुर्थीमह्यम् (मे)आवाभ्याम् (नौ)अस्मभ्यम् (नः)
पञ्चमीमत्आवाभ्याम्अस्मत्
षष्ठीमम (मे)आवयोः (नौ)अस्माकम् (नः)
सप्तमीमयिआवयोःअस्मासु

२. युष्मद् (You)

युष्मद् इति सर्वनामपदं मध्यमपुरुषस्य कृते प्रयुज्यते। अस्य रूपाणि अपि सर्वेषु लिङ्गेषु समानानि भवन्ति।

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमात्वम्युवाम्यूयम्
द्वितीयात्वाम् (त्वा)युवाम् (वाम्)युष्मान् (वः)
तृतीयात्वयायुवाभ्याम्युष्माभिः
चतुर्थीतुभ्यम् (ते)युवाभ्याम् (वाम्)युष्मभ्यम् (वः)
पञ्चमीत्वत्युवाभ्याम्युष्मत्
षष्ठीतव (ते)युवयोः (वाम्)युष्माकम् (वः)
सप्तमीत्वयियुवयोःयुष्मासु

३. तद् (That/He/She/It)

तद् इति सर्वनामपदं अन्यपुरुषस्य कृते प्रयुज्यते। अस्य रूपाणि लिङ्गानुसारं भिन्नानि भवन्ति।

पुंलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमासःतौते
द्वितीयातम्तौतान्
तृतीयातेनताभ्याम्तैः
चतुर्थीतस्मैताभ्याम्तेभ्यः
पञ्चमीतस्मात्ताभ्याम्तेभ्यः
षष्ठीतस्यतयोःतेषाम्
सप्तमीतस्मिन्तयोःतेषु

स्त्रीलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमासातेताः
द्वितीयाताम्तेताः
तृतीयातयाताभ्याम्ताभिः
चतुर्थीतस्यैताभ्याम्ताभ्यः
पञ्चमीतस्याःताभ्याम्ताभ्यः
षष्ठीतस्याःतयोःतासाम्
सप्तमीतस्याम्तयोःतासु

नपुंसकलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमातत्तेतानि
द्वितीयातत्तेतानि
(तृतीयादि-सप्तमीपर्यन्तं रूपाणि पुंलिङ्गवत् भवन्ति)

४. इदम् (This)

इदम् इति सर्वनामपदं समीपे स्थितवस्तूनां कृते प्रयुज्यते। अस्य रूपाणि अपि लिङ्गानुसारं भिन्नानि भवन्ति।

पुंलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाअयम्इमौइमे
द्वितीयाइमम् (एनम्)इमौ (एनौ)इमान् (एनान्)
तृतीयाअनेन (एनेन)आभ्याम्एभिः
चतुर्थीअस्मैआभ्याम्एभ्यः
पञ्चमीअस्मात्आभ्याम्एभ्यः
षष्ठीअस्यअनयोःएषाम्
सप्तमीअस्मिन्अनयोःएषु

स्त्रीलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाइयम्इमेइमाः
द्वितीयाइमाम् (एनाम्)इमे (एने)इमाः (एनाः)
तृतीयाअनया (एनया)आभ्याम्आभिः
चतुर्थीअस्यैआभ्याम्आभ्यः
पञ्चमीअस्याःआभ्याम्आभ्यः
षष्ठीअस्याःअनयोःआसाम्
सप्तमीअस्याम्अनयोःआसु

नपुंसकलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाइदम्इमेइमानि
द्वितीयाइदम्इमेइमानि
(तृतीयादि-सप्तमीपर्यन्तं रूपाणि पुंलिङ्गवत् भवन्ति)

५. किम् (Who/What)

किम् इति सर्वनामपदं प्रश्नार्थे प्रयुज्यते। अस्य रूपाणि अपि लिङ्गानुसारं भिन्नानि भवन्ति।

पुंलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाकःकौके
द्वितीयाकम्कौकान्
तृतीयाकेनकाभ्याम्कैः
चतुर्थीकस्मैकाभ्याम्केभ्यः
पञ्चमीकस्मात्काभ्याम्केभ्यः
षष्ठीकस्यकयोःकेषाम्
सप्तमीकस्मिन्कयोःकेषु

स्त्रीलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाकाकेकाः
द्वितीयाकाम्केकाः
तृतीयाकयाकाभ्याम्काभिः
चतुर्थीकस्यैकाभ्याम्काभ्यः
पञ्चमीकस्याःकाभ्याम्काभ्यः
षष्ठीकस्याःकयोःकासाम्
सप्तमीकस्याम्कयोःकासु

नपुंसकलिङ्गः

विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमाकिम्केकानि
द्वितीयाकिम्केकानि
(तृतीयादि-सप्तमीपर्यन्तं रूपाणि पुंलिङ्गवत् भवन्ति)

अभ्यासार्थं अतिरिक्ताः प्रश्नाः (Additional Practice Questions):

  1. “सः फलं खादति।” अत्र ‘सः’ इत्यस्य स्त्रीलिङ्गद्विवचनं किम्?
    (a) सा (b) ते (c) ताम् (d) ताः
    उत्तरम्: (b) ते
  2. “____________ गृहं गच्छामि।” (अस्मद्, प्रथमा, एकवचनम्)
    (a) आवाम् (b) अहम् (c) वयम् (d) मया
    उत्तरम्: (b) अहम्
  3. “कस्य पुस्तकम् अस्ति?” अत्र ‘कस्य’ इत्यस्य नपुंसकलिङ्गबहुवचनं किम्?
    (a) कानि (b) केषाम् (c) किम् (d) कस्मात्
    उत्तरम्: (b) केषाम्
  4. “__________ त्वं गच्छसि?” (किम्, द्वितीया, एकवचनम्)
    (a) कः (b) काम् (c) किम् (d) केन
    उत्तरम्: (c) किम्
  5. “एते छात्राः पठन्ति।” अत्र ‘एते’ इत्यस्य इदम्-स्त्रीलिङ्गबहुवचनं किम्?
    (a) इमाः (b) इमे (c) एनाम् (d) आभिः
    उत्तरम्: (a) इमाः

सर्वनामपदानां रूपाणि स्मरणेनैव शुद्धतया प्रयोक्तुं शक्यन्ते। तालिकानां पुनः पुनः अभ्यासेन एतेषां रूपाणां ज्ञानं दृढं भविष्यति।

Author

  • CBSE Quiz Editorial Team

    Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.