Paral ko Aago – Guru Prasad Mainali MCQs Quiz | Class 10
यो कक्षा X को नेपाली विषय (०२४) को साहित्य – गद्य (साहित्य सुधा) एकाई अन्तर्गतको ‘परलको आगो – गुरुप्रसाद मैनाली’ शीर्षकको बहुवैकल्पिक प्रश्नोत्तर (MCQs) क्विज हो। यस क्विजमा कथाको विषयवस्तु (theme), यथार्थवाद (realism) र पाठ्यगत प्रश्नहरू समावेश गरिएका छन्। आफ्नो ज्ञान परीक्षण गर्न सबै १० प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस्, त्यसपछि ‘Submit Quiz’ बटनमा क्लिक गर्नुहोस् र विस्तृत नतिजा तथा सही उत्तरहरू हेर्नुहोस्। तपाईंले आफ्नो उत्तरपात्रोको PDF पनि डाउनलोड गर्न सक्नुहुनेछ।
परलको आगो – गुरुप्रसाद मैनाली
गुरुप्रसाद मैनाली नेपाली साहित्यका यथार्थवादी धाराका एक महत्त्वपूर्ण कथाकार हुन्। उनको कथा ‘परलको आगो’ ग्रामीण नेपाली समाजको सूक्ष्म चित्रण र मानवीय स्वभावको गहिराइलाई उजागर गर्ने उत्कृष्ट कृति मानिन्छ।
कथाको परिचय:
यो कथा हरि र दमाई नामका दुई ग्रामीण पात्रहरूबीचको सानो आर्थिक लेनदेनबाट सुरु भई, त्यसले निम्त्याउने झैझगडा, रिसराग र अन्ततः मेलमिलापमा टुङ्गिन्छ। कथाको शीर्षक ‘परलको आगो’ ले क्षणिक रिस वा झगडालाई जनाउँछ, जुन परालको आगो जस्तै छिट्टै सल्किन्छ र छिट्टै निभ्छ।
मुख्य विषयवस्तु (Theme):
- ग्रामीण जीवनको यथार्थ: कथाले नेपाली गाउँघरको सरल जीवनशैली, सामान्य लेनदेन र त्यसबाट उत्पन्न हुने सानातिना विवादहरूलाई स्वाभाविक रूपमा प्रस्तुत गर्छ।
- मानवीय स्वभावको चित्रण: हरि र दमाई दुवै पात्रको रिस, लोभ, जिद्दीपन र अन्ततः मेलमिलाप गर्ने क्षमतालाई यथार्थवादी ढङ्गले देखाइएको छ। मानिसको मनमा रिस र आवेग क्षणिक हुन्छ भन्ने सन्देश कथाले दिन्छ।
- आर्थिक लेनदेन र त्यसको प्रभाव: सानो रकमको लेनदेनले कसरी सम्बन्धमा कटुता ल्याउँछ र गाउँले सम्बन्धलाई असर गर्छ भन्ने कुरा स्पष्ट पारिएको छ।
- मेलमिलाप र क्षमा: कथाले द्वन्द्वपछि मेलमिलापको महत्व र मानवीय सम्बन्धमा क्षमाशीलताको भूमिकालाई जोड दिन्छ।
यथार्थवाद (Realism) कथामा:
गुरुप्रसाद मैनाली यथार्थवादी कथाकारका रूपमा चिनिन्छन्। ‘परलको आगो’ मा यथार्थवादका निम्न पक्षहरू देख्न सकिन्छ:
- सामान्य पात्र: कथाका पात्रहरू हरि, दमाई र अन्य गाउँलेहरू सामान्य जीवन जिउने मानिसहरू हुन्। उनीहरूको भाषाशैली र व्यवहार स्वाभाविक छन्।
- वास्तविक घटनाक्रम: कथाको घटनाक्रम (पैसा लेनदेन, झगडा, मेलमिलाप) नेपाली ग्रामीण समाजमा सामान्यतः देखिने यथार्थ घटनाहरू हुन्।
- मनोवैज्ञानिक चित्रण: पात्रहरूको मनमा उत्पन्न हुने रिस, निराशा, ग्लानि र पछि शान्त हुने भावनालाई यथार्थ रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।
- सामाजिक यथार्थ: तत्कालीन ग्रामीण समाजको आर्थिक अवस्था, लेनदेनको चलन र सामाजिक सम्बन्धको यथार्थ चित्र कथामा पाइन्छ।
पाठ्यगत प्रश्नहरूका लागि मुख्य बुँदाहरू (Key Points for Textual Questions):
| पात्र | चरित्रको विशेषता | भूमिका |
|---|---|---|
| हरि | केही धनी, रिसलु, तर पछि शान्त हुने | ऋण दिने, दमाईसँग झगडा गर्ने, अन्त्यमा मेलमिलाप गर्ने |
| दमाई | गरिब, जिद्दी, समयमा ऋण तिर्न नसक्ने, चलाख | हरिबाट ऋण लिने, हरिबाट गाली खाँदा रिस गर्ने, तर पछि नरम हुने |
| परलको आगो | छिट्टै सल्किने र छिट्टै निभ्ने झगडालाई संकेत गर्छ | कथाको शीर्षक, मानवीय सम्बन्धमा रिसको क्षणिक प्रकृतिलाई दर्शाउँछ |
द्रुत पुनरावलोकन (Quick Revision):
- कथाकार: गुरुप्रसाद मैनाली
- विधा: लघुकथा
- प्रमुख वाद: यथार्थवाद
- केन्द्रीय द्वन्द्व: हरि र दमाईबीचको २० रुपैयाँको लेनदेनबाट उत्पन्न झगडा
- शीर्षकको सान्दर्भिकता: क्षणिक रिस वा झगडालाई जनाउँछ
- मुख्य सन्देश: मानवीय सम्बन्धमा क्षणिक रिसलाई भन्दा समझदारी र मेलमिलापलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
अतिरिक्त अभ्यास प्रश्नहरू (5 Extra Practice Questions):
- गुरुप्रसाद मैनालीलाई नेपाली साहित्यमा कुन धाराका प्रवर्तक मानिन्छ?
- हरि र दमाईको झगडाले गाउँमा कस्तो प्रभाव पारेको थियो?
- दमाईले हरिलाई गाली गर्दा कस्तो प्रतिक्रिया देखाउँछ?
- कथामा परालको आगोसँग मानवीय रिसलाई तुलना गर्नुको औचित्य के हो?
- ‘परलको आगो’ कथाले तत्कालीन ग्रामीण नेपालको कुन सामाजिक अवस्थालाई चित्रण गर्छ?
