Multiple-Meaning Words (Bahu-Arthak) MCQs Quiz | Class 10
ਜਮਾਤ: X | ਵਿਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ (004) | ਇਕਾਈ: ਵਿਆਕਰਨ | ਵਿਸ਼ਾ: ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ | ਇਹ ਕੁਇਜ਼ ਬਹੁ-ਚੋਣਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ (MCQ) ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਪ੍ਰਸ਼ਨ × 1 ਅੰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘Submit Quiz’ ਬਟਨ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ PDF ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਾਥੀਓ, ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ!
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ:
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਹੱਤਤਾ:
- ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਰੱਥਾ: ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ: ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸਾਹਿਤਕ ਸੁੰਦਰਤਾ: ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ:
| ਸ਼ਬਦ | ਅਰਥ 1 | ਅਰਥ 2 | ਅਰਥ 3 |
|---|---|---|---|
| ਸੰਗ | ਸ਼ਰਮ, ਲੱਜਾ | ਸਾਥ, ਸੰਗਤ | ਪੱਥਰ (ਘੱਟ ਪ੍ਰਚਲਿਤ) |
| ਕੰਨ | ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਗ | ਕੋਨਾ, ਸਿਰਾ | |
| ਤਾਰ | ਧਾਗਾ, ਰੱਸੀ | ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਤਾਰ | ਲਾਈਨ, ਕਤਾਰ |
| ਵਰ | ਲਾੜਾ, ਪਤੀ | ਵਰਦਾਨ, ਬਖਸ਼ਿਸ਼ | ਦਿਨ (ਸੋਮਵਾਰ) |
| ਗੱਲ | ਗੱਲਬਾਤ, ਕਥਨ | ਗਲ਼ਾ, ਕੰਠ | ਮਾਮਲਾ, ਗੱਲਬਾਤ |
| ਕਾਲ | ਸਮਾਂ, ਵੇਲਾ | ਮੌਤ, ਅੰਤ | ਸੋਕਾ, ਅਕਾਲ |
| ਮੋੜ | ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ | ਘੁਮਾਓ, ਵਲ਼ | |
| ਬਾਗ | ਬਗੀਚਾ, ਫੁੱਲਵਾੜੀ | ਲਗਾਮ (ਘੋੜੇ ਦੀ) | |
| ਸਾਰ | ਖਬਰ, ਪਤਾ | ਦੇਖਭਾਲ, ਸੁਧਾਰ | ਲੋਹਾ, ਧਾਤ |
MCQ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਲਾਭ:
ਇਸ ਕੁਇਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਹੁ-ਚੋਣਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (MCQ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਈ (Quick Revision):
- ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
- ਸਹੀ ਸੰਦਰਭ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (5 ਪ੍ਰਸ਼ਨ):
- ‘ਪੱਤਰ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।
A) ਚਿੱਠੀ, ਪੱਤਾ (ਰੁੱਖ ਦਾ)
B) ਪੱਥਰ, ਰੇਤ
C) ਪਾਣੀ, ਹਵਾ
D) ਪਹਾੜ, ਮੈਦਾਨ - ‘ਹਾਰ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਪਰਾਜੇ’। ਇਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?
A) ਜਿੱਤ
B) ਗਹਿਣਾ (ਮਾਲਾ)
C) ਖੁਸ਼ੀ
D) ਦੁੱਖ - ‘ਸੇਵਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਰੂਪ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
A) ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ (ਖਿਦਮਤ), ਨੌਕਰੀ
B) ਸੇਬ ਖਾਣਾ
C) ਸਵੇਰਾ ਹੋਣਾ
D) ਸੇਵੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ - ‘ਪਾਸ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਅਰਥ ਹਨ ‘ਕੋਲ’ ਅਤੇ ‘ਸਫਲਤਾ’। ਇਸਦਾ ਤੀਸਰਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
A) ਫੇਲ੍ਹ
B) ਦੂਰ
C) ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾ (pass a bill)
D) ਅੱਗੇ - ‘ਚਾਲ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।
A) ਹੌਲੀ, ਤੇਜ਼
B) ਗਤੀ, ਚਾਲ (ਚਲਾਕੀ)
C) ਲੰਬਾ, ਛੋਟਾ
D) ਖੜ੍ਹਾ, ਬੈਠਾ
