Mon-Dhaari MCQs Quiz | Class 9
ਇਹ ਕਵਿਜ਼ ਕਲਾਸ ਨੌਵੀਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ (004) ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਵੰਨਗੀ I (ਇਕਾਂਗੀ) ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਮੋਨ-ਧਾਰੀ’ ਇਕਾਂਗੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਝ, ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ. ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਵਿਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
‘ਮੋਨ-ਧਾਰੀ’ ਇਕਾਂਗੀ: ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇਕਾਂਗੀ ‘ਮੋਨ-ਧਾਰੀ’ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨਿਆਵੀ ਝਮੇਲਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਮੋਨ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼:
- ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਘਾਰ: ਇਕਾਂਗੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਾਂ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ। ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦਾ ਮੋਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
- ਸਵਾਰਥੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ: ਜਦੋਂ ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਮੋਨ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ, ਮਾਮਾ ਸਾਂਵਲ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮੋਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਾਗਲ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਚਿੰਤਾ।
- ਪੈਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ: ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੀ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
- ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ: ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦਾ ਮੋਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਦਰਅਸਲ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
- ਕਾਮਿਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ: ਲੇਖਕ ਨੇ ਹਾਸ-ਰਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ ਦਾ ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਨੂੰ ‘ਪਾਗਲ’ ਸਮਝਣਾ।
ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ:
- ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ: ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ, ਮਾਮਾ ਸਾਂਵਲ ਦਾਸ, ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਦੀਨੂੰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ।
- ਸੰਵਾਦ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਝ: ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ: ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ: ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ:
| ਪਾਤਰ | ਸੰਬੰਧ/ਭੂਮਿਕਾ | ਮੁੱਖ ਗੁਣ/ਵਿਵਹਾਰ |
|---|---|---|
| ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ | ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਮੋਨ-ਧਾਰੀ | ਦੁਨਿਆਵੀ ਝਮੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ, ਮੋਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ |
| ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ | ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ | ਸਵਾਰਥੀ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਪਤੀ/ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ |
| ਮਾਮਾ ਸਾਂਵਲ ਦਾਸ | ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦਾ ਮਾਮਾ | ਸਵਾਰਥੀ, ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ |
| ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ | ਗੁਆਂਢੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਤਰ | ਭੋਲਾ, ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ |
| ਦੀਨੂੰ | ਨੌਕਰ | ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ |
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਈ (Quick Revision):
- ਲੇਖਕ: ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ
- ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ: ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ
- ਮੋਨ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਦੁਨਿਆਵੀ ਝਮੇਲੇ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਘਾਰ
- ਮੋਨ ਦੀ ਮਿਆਦ: ਸੱਤ ਦਿਨ
- ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ: ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ
- ਅੰਤ: ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ
ਹੋਰ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ:
- ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦੇ ਮੋਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?
- ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਸਿੱਖਣਾ
- ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨ
- ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰਥੀ ਰਵੱਈਏ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ
- ਇਲਾਜ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ
- ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
- ਉਸਨੂੰ ਸੈਰ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ
- ਉਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ
- ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ
- ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ
- ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ, ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦੇ ਮੋਨ ਦਾ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
- ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
- ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
- ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
- ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
- ਬਾਬੂ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਵਾਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੈ
- ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ
- ਉਹ ਮਾਸਟਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਗਲਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ
- ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਕਾਂਗੀ ‘ਮੋਨ-ਧਾਰੀ’ ਕਿਸ ਵਿਧਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
- ਨਾਵਲ
- ਕਹਾਣੀ
- ਕਵਿਤਾ
- ਇਕਾਂਗੀ
