MCQ: Poetry + One-Act Play (Kavita + Ikanki) MCQs Quiz | Class 9
ਇਹ ਕਵਿਜ਼ ਕਲਾਸ IX ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ (004) ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤ (ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਆਧਾਰਿਤ) ਯੂਨਿਟ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ MCQ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ 5-5 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (ਕੁੱਲ 10 ਪ੍ਰਸ਼ਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ 1 ਅੰਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਜ਼ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹੀ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ PDF ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ (ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੰਜਾਬੀ) ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ
ਕਵਿਤਾ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਛੰਦਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਢੰਗ ਹੈ। ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਈਸ਼ਵਰੀ ਏਕਤਾ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ: ‘ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੋਢੀ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤ, ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ: ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ।
- ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ: ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਧਾਰਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਅਤ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਕਾਂਗੀ ਬਾਰੇ
ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾ, ਕੁਝ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ‘ਬੰਬ ਬਹਾਦਰ’: ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਡੰਬਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਰਾਹੀਂ ਗੰਭੀਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
- ‘ਦੋ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ’: ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ‘ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ’: ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। (ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੇਖੋ)
ਮੁੱਖ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ
| ਲੇਖਕ/ਕਵੀ | ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ/ਵਿਸ਼ੇ |
|---|---|
| ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ | ਬਾਣੀ ‘ਪਵਨ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ’, ਏਕਤਾ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ |
| ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ | ‘ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ’, ਕੁਦਰਤ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕਵਿਤਾ |
| ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ | ‘ਰੁੱਖ ਤੇ ਮਨੁੱਖ’, ਪੰਜਾਬੀਅਤ, ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ |
| ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ | ‘ਦੁਲਹਨ’, ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੋਢੀ |
| ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ | ‘ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ’ ਵਰਗੀਆਂ ਇਕਾਂਗੀਆਂ |
ਤੁਰੰਤ ਦੁਹਰਾਈ (Quick Revision)
- ਕਵਿਤਾ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੰਦਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਹਨ।
- ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਬੰਬ ਬਹਾਦਰ’ ਅਤੇ ‘ਦੋ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ’ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਧੂ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
1. ‘ਮੇਰਾ ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼’ ਕਵਿਤਾ ਕਿਸ ਕਵੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
2. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ?
3. ਇਕਾਂਗੀ ‘ਬੰਬ ਬਹਾਦਰ’ ਵਿੱਚ ਭੋਲਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ?
4. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਕੀ ਹੈ?
5. ‘ਦੋ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ’ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੁਨੇਹਾ ਕੀ ਹੈ?
