Marks Allocation (Writing) MCQs Quiz | Class 10
कक्षा: X, विषय: संस्कृतम् (122), एककम्: खण्डः ‘ख’ – रचनात्मक-कार्यम्, प्रकरणम्: लेखनस्य अङ्कवितरणम् बहुविकल्पीयप्रश्नोत्तरिः | दशमी कक्षा। अस्यां प्रश्नोत्तरौ पञ्च-अङ्कानां पत्रलेखनम्, पञ्च-अङ्कानां चित्र/अनुच्छेद-लेखनम्, तथा पञ्च-अङ्कानां अनुवादः इति १५ अङ्काः आवृताः सन्ति। कृपया प्रश्नावलीं पूरयित्वा ‘Submit Quiz’ बटनं नुदित्वा स्वपरिणामं पश्यतु। ‘Download Answer PDF’ इति बटनं नुदित्वा उत्तरसहितं PDF प्राप्तुम् शक्नोति।
रचनात्मक-कार्यस्य अङ्कवितरणम् तथा महत्त्वपूर्णानि बिन्दवः
संस्कृतस्य दशमकक्षायां रचनात्मक-कार्यं १५ अङ्कानाम् महत्त्वपूर्णं भागम् अस्ति। अस्मिन् भागे पत्रलेखनम्, चित्रवर्णनम् अथवा अनुच्छेदलेखनम्, तथा अनुवादकार्यम् इति त्रयः प्रमुखाः विभागाः सन्ति। प्रत्येकं विभागस्य कृते ५ अङ्काः निर्धारिताः सन्ति। एतत् खण्डं छात्राणां संस्कृतलेखनक्षमतां, व्याकरणज्ञानं, शब्दज्ञानं च परीक्षते।
१. पत्रलेखनम् (Letter Writing – ५ अङ्काः)
पत्राणि द्विविधानि सन्ति – औपचारिकपत्राणि (Formal letters) तथा अनौपचारिकपत्राणि (Informal letters)। मंजूषायां दत्तपदानां सम्यक् उपयोगः, शुद्धं व्याकरणं, उचितं सम्बोधनं समापनं च अत्र महत्त्वपूर्णानि।
- अङ्कवितरणम्: प्रारूपस्य (Format) कृते अङ्काः, विषयस्य (Content) कृते अङ्काः, भाषायाः शुद्धतायाः (Grammar & Vocabulary) कृते अङ्काः।
- मुख्यबिन्दवः: मंजूषायां दत्तपदानां सम्यक् उपयोगः, शुद्धं व्याकरणं, उचितं सम्बोधनं समापनं च। औपचारिकपत्रेषु प्राप्तुः पदनामं, स्थानं च, अनौपचारिकपत्रेषु प्रिय सम्बोधनं च।
२. चित्रवर्णनम् / अनुच्छेदलेखनम् (Picture Description / Paragraph Writing – ५ अङ्काः)
अत्र छात्रेभ्यः चित्रं प्रदर्श्यते तस्य वर्णनं कर्तुं वा कस्यचित् विषयस्य उपरि अनुच्छेदं लेखितुं वा कथ्यते। प्रायः ५-७ वाक्यानि अपेक्षितम् अस्ति।
- चित्रवर्णनम्: दत्ते चित्रे दृश्यमानानां वस्तूनां क्रमिकं वर्णनं ५ संस्कृतवाक्येषु। मंजूषायाः सहायतया शुद्धवाक्यनिर्माणम्। वाक्येषु विषयानुसारं क्रियापदं, विशेषणं च प्रयोक्तव्यम्।
- अनुच्छेदलेखनम्: दत्ते विषये ५-७ वाक्येषु लघ्वनुच्छेदस्य लेखनम्। शुद्धं व्याकरणं, विषयानुसारं शब्दावली च अत्र महत्त्वपूर्णा। वाक्यानां परस्परं सम्बन्धः, स्पष्टता च अपेक्ष्यते।
- अङ्कवितरणम्: विषयवस्तु, वाक्यरचना, भाषाशुद्धिः।
३. अनुवादः (Translation – ५ अङ्काः)
अनुवादकार्यं मुख्यतया संस्कृतवाक्यानां हिन्दी/आङ्ग्लभाषायां अनुवादः अथवा हिन्दी/आङ्ग्लवाक्यानां संस्कृतभाषायां अनुवादः भवति।
- मुख्यबिन्दवः: शब्दशः अनुवादस्य अपेक्षया भावस्य यथार्थं प्रकटनम् महत्त्वपूर्णम्। शुद्धं व्याकरणं, कारकज्ञानां, लकाराणां च सम्यक् प्रयोगः। वाक्यस्य अर्थं सम्यक् अवगम्य अनुवादं कुर्यात्।
- अङ्कवितरणम्: प्रत्येकं वाक्यस्य अनुवादस्य कृते अङ्काः, शुद्धतायाः कृते अतिरिक्तम्।
संक्षिप्तं अङ्कवितरणम्
| रचनात्मक-कार्यम् | अङ्काः | मुख्यं कौशलम् |
|---|---|---|
| पत्रलेखनम् | ५ | प्रारूपं, भावः, भाषाशुद्धिः |
| चित्रवर्णनम् / अनुच्छेदलेखनम् | ५ | अवलोकनं, वाक्यरचना, भाषाशुद्धिः |
| अनुवादः | ५ | भावस्य स्पष्टता, व्याकरणम् |
शीघ्रं पुनरावलोकनम् (Quick Revision)
- प्रारूपस्य नियमपालनं सर्वत्र महत्त्वपूर्णम्।
- मंजूषायां प्रदत्तपदानां सदुपयोगः करणीयः।
- व्याकरणस्य शुद्धता (लिङ्गं, वचनं, कारकं, लकारः) अनिवार्यम्।
- विसर्ग-हलन्तयोः त्रुटिः अङ्कान् न्यूनीकरोति।
- भावस्य स्पष्टता सर्वस्मिन् कार्ये प्रधानम्।
अतिरिक्त-अभ्यासप्रश्नाः (Extra Practice Questions)
- भवतः मित्रं रुग्णात् स्वस्थम् अभवत्। तं प्रति शुभकामनापत्रं लिखत।
- “वनमहोत्सवः” इति विषये पञ्च वाक्यानि लिखत।
- अधोलिखितं चित्रं दृष्ट्वा पञ्च वाक्यानि संस्कृतभाषायां लिखत। (एकं क्रीडाक्षेत्रस्य चित्रम् कल्प्यताम्)
- “पुस्तकानि अस्माकं मित्राणि सन्ति।” अस्य वाक्यस्य हिन्दीभाषायां अनुवादं कुरुत।
- “I like to read Sanskrit books.” अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायां अनुवादं कुरुत।
