Lesson 6 MCQs Quiz | Class 10

تقدير ۽ تدبير بابت وڌيڪ ڄاڻ

تقدير ۽ تدبير ٻه اهڙا تصور آهن جيڪي انساني زندگي ۽ ان جي ڪاروهنوار کي سمجھڻ لاءِ انتهائي اهم آهن. “تقدير” جو مطلب آهي اڳ ۾ لکيل قسمت يا خدا جي مرضي، جڏهن ته “تدبير” جو مطلب آهي منصوبا بندي ڪرڻ، ڪوشش ڪرڻ ۽ ڪم ڪرڻ. تاريخي ۽ مذهبي لحاظ کان، اهي تصور اڪثر بحث جو موضوع رهيا آهن ته انسان پنهنجي زندگيءَ جو ڪيترو حد تائين مالڪ آهي ۽ ڪيترو حد تائين هو تقدير جي تابع آهي. هن سبق ۾، اسان انهن ٻنهي تصورن کي تفصيل سان ڄاڻينداسين ۽ انهن جي وچ ۾ صحيح توازن کي سمجھڻ جي ڪوشش ڪنداسين.

اهم نقطا

1. تقدير (Fate/Destiny):
   • اهو يقين ته ڪائنات ۾ سڀ ڪجهه خدا جي علم ۽ اڳواٽ فيصلي مطابق ٿئي ٿو.
   • تقدير کي مڃڻ جو مطلب اهو نه آهي ته انسان کي هٿ تي هٿ رکي ويهڻ گهرجي.
   • ڪجهه شيون، جهڙوڪ ڄم، موت، ۽ ڪجهه قدرتي واقعا، تقدير جي دائري ۾ اچن ٿا جن کي انسان پنهنجي ڪوشش سان تبديل نٿو ڪري سگهي.
   • تقدير تي ايمان، انسان کي صبر، شڪر ۽ اطمينان سيکاري ٿو.
2. تدبير (Effort/Planning):
   • انسان جي اختيار ۾ موجود عمل، ڪوشش ۽ منصوبا بندي.
   • دين ۽ دنيا ٻنهي ۾ ڪاميابي لاءِ تدبير ضروري آهي.
   • انسان کي پنهنجي مقصدن حاصل ڪرڻ لاءِ محنت ڪرڻ گهرجي ۽ موجود وسيلن جو صحيح استعمال ڪرڻ گهرجي.
   • تدبير جو مطلب اهو آهي ته اسان پنهنجي طرفان بهترين ڪوشش ڪريون ۽ نتيجو خدا تي ڇڏي ڏيون.

تقدير ۽ تدبير جي وچ ۾ توازن

صحيح سمجھ اها آهي ته تقدير ۽ تدبير هڪ ٻئي جا ضد نه پر هڪ ٻئي جا پوروڪ آهن. انسان کي پنهنجي اختيار ۾ موجود تدبير کي پوري ايمانداريءَ سان ڪرڻ گهرجي ۽ پوءِ ان جا نتيجا تقدير تي ڇڏي ڏيڻ گهرجن. اسلامي تعليمات ۾ پڻ هن توازن تي زور ڏنو ويو آهي ته انسان کي ڪوشش ڪرڻ گهرجي پر نتيجن کي خدا جي حوالي ڪرڻ گهرجي.

مثال طور

جيڪڏهن ڪو شاگرد امتحان ۾ ڪاميابي چاهي ٿو، ته سندس تدبير اها آهي ته هو پوري محنت سان پڙهي، سبق ياد ڪري، ۽ وقت تي امتحان ڏئي. جيڪڏهن هو محنت کان پوءِ به پوري نمبر حاصل نٿو ڪري سگهي، ته پوءِ هو ان کي تقدير سمجهي صبر ڪري. ان جي برعڪس، جيڪڏڏهن ڪو شاگرد پڙهي نه ۽ پوءِ ناڪاميءَ جو الزام تقدير تي لڳائي، ته اها غلط سوچ آهي.

جدول: تقدير ۽ تدبير جا اختلاف

تڪڙي نظرثاني

• تقدير: خدا جو اڳواٽ فيصلو.
• تدبير: انسان جي محنت ۽ ڪوشش.
• توازن: ڪوشش ڪريو ۽ نتيجن کي قبول ڪريو.
• اهميت: ٻئي انساني زندگي لاءِ ضروري.

وڌيڪ مشق جا سوال

1. تدبير کان سواءِ زندگيءَ ۾ ڪاميابي حاصل ڪرڻ ڪيئن ممڪن آهي؟
2. جيڪڏهن انسان پنهنجي غلطين جي سڀ ذميواري تقدير تي وجهي، ته ان جو سماج تي ڪهڙو اثر پوندو؟
3. ڪهڙيون شيون تقدير ۽ تدبير ٻنهي جي گڏيل اثر هيٺ اچن ٿيون؟ هڪ مثال ڏيو.
4. جديد دور ۾ سائنسي ترقيءَ جي روشني ۾ تقدير ۽ تدبير جي تصور کي ڪيئن ڏسي سگهجي ٿو؟
5. ڇا تقدير تي ايمان انسان کي ڪاهل بڻائي ٿو؟ پنهنجي راءِ ڏيو.