বোধ পৰীক্ষণ (Comprehension) MCQ কুইজ | দশম শ্ৰেণী

এই কুইজটো দশম শ্ৰেণী (২০২৪-২৫)ৰ বাবে “অসমীয়া (কোড ০১৪)” বিষয়ৰ “Section A: Reading” ইউনিটৰ “বোধ পৰীক্ষণ (Comprehension)” উপৰত আধাৰিত। ই এটা নপঢ়া অনুচ্ছেদ (কমপক্ষে ৫০০ শব্দ)ৰ পৰা ১২টা সাধাৰণ প্ৰশ্ন (১ আৰু ২ নম্বৰ) আৰু ৩টা ব্যাকৰণ-ভিত্তিক প্ৰশ্ন (১ নম্বৰ) সামৰি লৈছে। মুঠ ১৫ নম্বৰৰ এই অংশৰ বাবে ২৫টা পিরিয়ড নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। এই কুইজটো সম্পন্ন কৰাৰ পাছত, আপুনি আপোনাৰ উত্তৰসমূহ দাখিল কৰিব পাৰে আৰু পি.ডি.এফ. আকাৰে উত্তৰপত্ৰ ডাউনলোড কৰিব পাৰে।

আমি শদিয়াৰ এখন সৰু গাঁৱত বাস কৰোঁ। আমাৰ গাঁওখন চাৰিওফালে সেউজীয়া পাহাৰেৰে আগুৰি আছে। ইয়াৰ মাজেৰে এখন ধুনীয়া নদী বৈ গৈছে, যাৰ নাম “দিহিঙ”। দিহিঙ নদীখন আমাৰ গাঁওখনৰ প্ৰাণ। গ্ৰীষ্মকালত ইয়াৰ পানী শীতল আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰে। শীতকালত পানী অলপ কমি যায়, কিন্তু ইয়াৰ সৌন্দৰ্য্য কেতিয়াও কমি নাযায়।

মই আৰু মোৰ বন্ধুসকলে প্ৰায়ে দিহিঙৰ পাৰত খেলা-ধূলা কৰোঁ। আমি শিলগুটি বুটলোঁ, সাঁতোৰো আৰু মাছ ধৰোঁ। দিহিঙত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছ পোৱা যায়। পুৱতি নিশা বা গধূলি, যেতিয়া সূৰ্য্যৰ ৰশ্মি পানীত পৰে, তেতিয়া নদীখন জিলিকি উঠে। এই দৃশ্য অতি মনোমোহা।

মোৰ আইতাই কয় যে দিহিঙ নদীখন কেৱল পানীৰ উৎস নহয়, ই আমাৰ সংস্কৃতি আৰু ইতিহাসৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। অতীতত এই নদীয়েই বাণিজ্য আৰু যাতায়াতৰ পথ আছিল। বহু কিংবদন্তি আৰু লোককথা এই নদীখনৰ সৈতে জড়িত। গাঁৱৰ পুৰুষ-মহিলাসকলে নদীৰ পানী খেতি-বাতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ বাবেও ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

এদিন মই নদীৰ পাৰত বহি আছিলোঁ। সূৰ্য্য লাহে লাহে ডুব গৈছিল আৰু আকাশত ৰঙা, কমলা, হালধীয়া ৰঙৰ খেল চলিছিল। পানীত আকাশৰ প্ৰতিফলন ইমান স্পষ্ট আছিল যে মোৰ এনে লাগিছিল যেন দুখন বেলেগ আকাশ ওপৰত আৰু তলত আছে। মই এটা সৰু নাও দেখিছিলোঁ, যিখন লাহে লাহে নদীৰ সোঁতত আগুৱাই গৈছিল। নাৱৰীয়াজনে গান গাই আছিল, আৰু তেওঁৰ সুমধুৰ গান গোটেই পৰিবেশটোত বিয়পি পৰিছিল। সেই মুহূৰ্ত্তত মই উপলব্ধি কৰিলোঁ যে প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্য্য সঁচাকৈয়ে অপৰূপ।

কিন্তু ইমান সুন্দৰ নদীখনো বিপদত আছে। শেহতীয়াকৈ গাঁৱৰ ওচৰত কিছু কল-কাৰখানা স্থাপন কৰা হৈছে। এই কল-কাৰখানাবোৰে দূষিত পানী নদীলৈ এৰি দিয়ে। ফলত নদীৰ পানী ক্ৰমান্বয়ে অপৰিষ্কাৰ হৈ পৰিছে। মাছবোৰ মৰিছে আৰু নদীৰ পাৰত থকা গছ-গছনিবোৰো শুকাই গৈছে। আমাৰ গাঁৱৰ মানুহ চিন্তিত। তেওঁলোকে জানে যে যদি দিহিঙ নদীখন মৰি যায়, তেন্তে তেওঁলোকৰ জীৱনধাৰণৰ ওপৰত ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱ পৰিব।

এতিয়া আমি সকলোৱে নদীখন বচাবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ। আমি এখন সমিতি গঠন কৰিছোঁ আৰু চৰকাৰক কল-কাৰখানাবোৰৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা ল’বলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। আমি গাঁৱৰ মানুহক নদীৰ পানী বিশুদ্ধ ৰাখিবলৈ সজাগ কৰিছোঁ। শিশুসকলেও নদীৰ পাৰ পৰিষ্কাৰ কৰিছে। আমি বিশ্বাস কৰোঁ যে আমাৰ একত্ৰিত প্ৰচেষ্টাই দিহিঙক পুনৰ তাৰ পূৰ্বৰ গৌৰৱ ঘূৰাই আনিব পাৰিব। নদী আমাৰ জীৱন, আমাৰ ভৱিষ্যত। ইয়াক ৰক্ষা কৰাটো আমাৰ কৰ্তব্য।

বোধ পৰীক্ষণ (Comprehension) কি?

বোধ পৰীক্ষণ হৈছে এনে এক অনুশীলন য’ত আপোনাক এটা অনুচ্ছেদ পঢ়িবলৈ দিয়া হয় আৰু তাৰ পিছত সেই অনুচ্ছেদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিছুমান প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ কোৱা হয়। ই আপোনাৰ পঢ়াৰ ক্ষমতা, বুজি পোৱাৰ ক্ষমতা আৰু লেখকে কি ক’ব বিচাৰিছে সেয়া ধৰিব পৰা ক্ষমতাক পৰীক্ষা কৰে।

বোধ পৰীক্ষণৰ গুৰুত্ব

  • পাঠ্যৰ গভীৰ বুজাবুজি বৃদ্ধি কৰে।
  • শব্দভাণ্ডাৰ আৰু ব্যাকৰণ জ্ঞান উন্নত কৰে।
  • বিশ্লেষণাত্মক আৰু সমালোচনামূলক চিন্তাৰ দক্ষতা বিকশিত কৰে।
  • লিখাৰ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰে।

বোধ পৰীক্ষণৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ কৌশলসমূহ

বোধ পৰীক্ষণত ভাল নম্বৰ পাবলৈ কিছুমান বিশেষ কৌশল অনুসৰণ কৰা উচিত:

  1. অনুচ্ছেদটো মনোযোগেৰে পঢ়ক: প্ৰথমবাৰত সম্পূৰ্ণ অনুচ্ছেদটো এটা সাধাৰণ ধাৰণাৰ বাবে পঢ়ক। লেখকে কি ক’ব বিচাৰিছে, মূল বিষয়বস্তু কি, সেয়া বুজিবলৈ চেষ্টা কৰক।
  2. প্ৰশ্নসমূহ পঢ়ক: অনুচ্ছেদটো দ্বিতীয়বাৰ পঢ়াৰ আগতে সকলো প্ৰশ্ন পঢ়ি লওক। ই আপোনাক কি তথ্য বিচাৰিব লাগিব সেই বিষয়ে এটা ধাৰণা দিব।
  3. গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ চিহ্নিত কৰক: প্ৰশ্নসমূহ পঢ়াৰ পিছত, অনুচ্ছেদটো পুনৰ পঢ়ক আৰু প্ৰশ্নৰ উত্তৰৰ সৈতে জড়িত বাক্য বা শব্দসমূহ চিহ্নিত কৰক।
  4. নিজৰ ভাষাত উত্তৰ লিখক: অনুচ্ছেদৰ পৰা পোনপটীয়া বাক্য নকল নকৰি আপোনাৰ নিজৰ ভাষাত উত্তৰ লিখিবলৈ চেষ্টা কৰক। ই আপোনাৰ বুজাবুজি প্ৰকাশ কৰে।
  5. শব্দভাণ্ডাৰ আৰু ব্যাকৰণ: যদি কোনো শব্দৰ অৰ্থ বা ব্যাকৰণ সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন থাকে, তেন্তে অনুচ্ছেদত সেই শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ আৰু ইয়াৰ প্ৰসংগ বুজিবলৈ চেষ্টা কৰক।
  6. মুখ্য ধাৰণা আৰু বিশদ তথ্য: অনুচ্ছেদৰ মুখ্য ধাৰণা (Main Idea) আৰু বিভিন্ন বিশদ তথ্য (Specific Details) পৃথক কৰিবলৈ শিকক।

প্ৰশ্নৰ প্ৰকাৰ আৰু উত্তৰ দিয়াৰ কৌশল

প্ৰশ্নৰ প্ৰকাৰ উত্তৰ দিয়াৰ কৌশল
মুখ্য ধাৰণা অনুচ্ছেদটোৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ বাক্যবোৰ পঢ়ক, বা অনুচ্ছেদৰ পুনৰাবৃত্তি হোৱা শব্দবোৰ লক্ষ্য কৰক।
বিস্তাৰিত তথ্য প্ৰশ্নত উল্লেখ কৰা মূল শব্দবোৰ অনুচ্ছেদত বিচাৰি উলিয়াওক আৰু সেই অংশখিনি মনোযোগেৰে পঢ়ক।
সিদ্ধান্ত (Inference) পোনপটীয়া উত্তৰ অনুচ্ছেদত নাথাকিব পাৰে। অনুচ্ছেদৰ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৰ্কসংগত সিদ্ধান্তত উপনীত হওক।
শব্দভাণ্ডাৰ প্ৰশ্নত দিয়া শব্দটো অনুচ্ছেদত কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে সেয়া চাই ইয়াৰ অৰ্থ অনুমান কৰক, বা ইয়াৰ সমাৰ্থক/বিপৰীত শব্দ বিচাৰক।
ব্যাকৰণ অনুচ্ছেদত ব্যৱহৃত বাক্য গঠন, শব্দৰ প্ৰকাৰ, বা বাক্যৰ গঠনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ক।

ত্বৰিত পুনৰীক্ষণ (Quick Revision)

  • প্ৰথমবাৰ পঢ়ি মূল ধাৰণা বুজিব।
  • প্ৰশ্নসমূহ পঢ়ি কি বিচাৰিছে জানি লব।
  • দ্বিতীয়বাৰ পঢ়ি উত্তৰ বিচাৰিব আৰু চিহ্নিত কৰিব।
  • নিজৰ ভাষাত স্পষ্টকৈ উত্তৰ লিখিব।
  • ব্যাকৰণ আৰু বানানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব।

অতিরিক্ত অনুশীলন প্ৰশ্ন (৫টা)

তলত দিয়া প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ লিখি আপোনাৰ বোধ পৰীক্ষণৰ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰক। এইসমূহৰ উত্তৰ ওপৰৰ অনুচ্ছেদত পোনপটীয়াভাৱে নাই, কিন্তু ই আপোনাৰ চিন্তাশক্তিক সহায় কৰিব।

  1. প্ৰকৃতি সংৰক্ষণত যুৱ প্ৰজন্মৰ ভূমিকা কেনেকুৱা হোৱা উচিত বুলি তুমি ভাবা?
  2. তোমাৰ অঞ্চলৰ কোনো নদী বা বিলৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা আৰু ই বৰ্তমান কি কি সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে?
  3. “প্ৰদূষণ” কি? ই পৰিৱেশৰ ওপৰত কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলায়?
  4. নদীসমূহ কিয় এখন দেশ বা অঞ্চলৰ বাবে ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ?
  5. তুমি কেনেকৈ পৰিৱেশ সংৰক্ষণ অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰা?

Author

  • CBSE Quiz Editorial Team

    Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.