Parts of Speech (Shabdanchya Jati) – MCQ (5 asked; attempt 4) MCQs Quiz | Class 9

हा सराव संच इयत्ता IX-X, विषय मराठी (009), घटक व्याकरण यासाठी आहे. ‘शब्दांच्या जाती (Parts of Speech) – MCQ (5 विचारले; 4 सोडवा)’ हा याचा विषय आहे, ज्यामध्ये शब्दांच्या जाती ओळखणे यावर आधारित 5 बहुपर्यायी प्रश्न (प्रत्येकी 1 गुण) विचारले आहेत, त्यापैकी कोणतेही 4 सोडवणे अपेक्षित आहे. सराव संच पूर्ण करा, तुमची उत्तरे सबमिट करा आणि तुमच्या निकालाची PDF डाउनलोड करा.

शब्दांच्या जाती: सविस्तर स्पष्टीकरण आणि सराव

मराठी व्याकरणात, शब्दांच्या जाती म्हणजे वाक्यात वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांचे त्यांच्या कार्यावरून केलेले वर्गीकरण. प्रत्येक शब्द वाक्यात विशिष्ट भूमिका बजावतो आणि त्यानुसार त्याची जात निश्चित होते. शब्दांच्या मुख्यत्वे आठ जाती आहेत, ज्यांचे दोन मुख्य प्रकारात विभाजन केले जाते: विकारी शब्द (नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापद) आणि अविकारी शब्द (क्रियाविशेषण अव्यय, शब्दयोगी अव्यय, उभयान्वयी अव्यय, केवलप्रयोगी अव्यय).

शब्दांच्या प्रमुख जाती

  1. नाम (Noun): व्यक्ती, वस्तू, स्थळ, गुण किंवा कल्पित वस्तू यांच्या नावांना नाम म्हणतात.
    • उदा. राम, पुस्तक, शाळा, सौंदर्य, देव.
  2. सर्वनाम (Pronoun): नामाऐवजी वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांना सर्वनाम म्हणतात.
    • उदा. मी, तू, तो, ती, ते, आम्ही, तुम्ही, कोण, काय.
  3. विशेषण (Adjective): नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण म्हणतात.
    • उदा. सुंदर, मोठा, हुशार, दहा, आंबट.
  4. क्रियापद (Verb): वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला क्रियापद म्हणतात.
    • उदा. खातो, पितो, जातो, बसला, असेल.
  5. क्रियाविशेषण अव्यय (Adverb): क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला क्रियाविशेषण अव्यय म्हणतात.
    • उदा. हळू, जलद, रोज, आज, तिकडे.
  6. शब्दयोगी अव्यय (Postposition): नामाला किंवा सर्वनामाला जोडून येऊन त्यांचा वाक्यातील इतर शब्दांशी संबंध जोडणाऱ्या शब्दांना शब्दयोगी अव्यय म्हणतात.
    • उदा. घरासमोर, शाळेजवळ, झाडाखाली, पाण्याशिवाय.
  7. उभयान्वयी अव्यय (Conjunction): दोन शब्द किंवा दोन वाक्ये जोडणाऱ्या शब्दांना उभयान्वयी अव्यय म्हणतात.
    • उदा. आणि, पण, किंवा, म्हणून, कारण, अथवा.
  8. केवलप्रयोगी अव्यय (Interjection): मनातील भावना अचानक व्यक्त करणाऱ्या शब्दांना केवलप्रयोगी अव्यय म्हणतात.
    • उदा. अरेरे!, शाब्बास!, बापरे!, अहाहा!.

शब्दांच्या जाती ओळखण्याचे महत्त्व

शब्दांच्या जाती ओळखल्याने वाक्याचा अर्थ अधिक स्पष्टपणे समजण्यास मदत होते. यामुळे वाक्यरचना योग्य प्रकारे करण्यास आणि व्याकरणदृष्ट्या शुद्ध मराठी लिहिण्यास व बोलण्यास कौशल्य येते.

द्रुत उजळणी (Quick Revision)

  • नाम: वस्तूचे नाव.
  • सर्वनाम: नामाऐवजी वापरला जाणारा शब्द.
  • विशेषण: नामाबद्दल विशेष माहिती देणारा.
  • क्रियापद: वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणारा.
  • क्रियाविशेषण अव्यय: क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती देणारा.
  • शब्दयोगी अव्यय: नामाला जोडून संबंध दाखवणारा.
  • उभयान्वयी अव्यय: शब्द किंवा वाक्य जोडणारा.
  • केवलप्रयोगी अव्यय: मनातील भावना व्यक्त करणारा.

सराव प्रश्न (पुढील शब्दांच्या जाती ओळखा)

  1. रामा ( _ ) शाळेत ( _ ) जातो ( _ ).
  2. माझे ( _ ) घर ( _ ) मोठे ( _ ) आहे ( _ ).
  3. तो ( _ ) अभ्यास ( _ ) करतो ( _ ) आणि ( _ ) खेळतो ( _ ).
  4. अरे ( _ )! किती ( _ ) सुंदर ( _ ) फूल ( _ ) आहे ( _ ).
  5. आईने ( _ ) मला ( _ ) पेरू ( _ ) दिला ( _ ).