సమాసము (IX) MCQs Quiz | Class 9

ఈ క్విజ్ క్లాస్ IX విద్యార్థుల కోసం TELUGU TELANGANA (089) సబ్జెక్టులో Grammar యూనిట్‌లోని సమాసము (IX) అనే అంశంపై రూపొందించబడింది. ఇది ద్విగు సమాసం యొక్క నిర్వచనం, గుర్తింపు, ఏర్పడటం మరియు విడదీయడం వంటి ముఖ్యమైన విషయాలను కవర్ చేస్తుంది. మీ సమాధానాలను సమర్పించి, మీ ఫలితాలను వీక్షించడానికి ‘Submit Quiz’ బటన్‌ను క్లిక్ చేయండి. పూర్తయిన తర్వాత, మీ సమాధానాలతో కూడిన PDFని డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవచ్చు.

సమాసము ( समासमु ) – వివరణాత్మక కంటెంట్

తెలుగు వ్యాకరణంలో సమాసము అనేది రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది భాషను సంక్షిప్తంగా, అందంగా మార్చడంలో సహాయపడుతుంది. సమాస పదాలను విడదీయడాన్ని విగ్రహవాక్యం అంటారు.

ద్విగు సమాసము ( ద్విగు समासमु )

ద్విగు సమాసము అనేది సమాసాలలో ఒక ముఖ్యమైన రకం. దీని ప్రధాన లక్షణం ఏమిటంటే, పూర్వపదం (మొదటి పదం) సంఖ్యావాచకమై, ఉత్తరపదం (రెండవ పదం) నామవాచకమై, అవి రెండూ కలిసి ఒక సమూహాన్ని సూచించడం.

ద్విగు సమాసం యొక్క నిర్వచనం

పూర్వపదం సంఖ్యావాచకమై, ఉత్తరపదం నామవాచకమై, ఈ రెండు పదాలు కలిసి ఒక సమూహాన్ని లేదా సముదాయాన్ని సూచిస్తే దానిని ద్విగు సమాసం అంటారు.

ద్విగు సమాసాన్ని గుర్తించడం

ద్విగు సమాస పదంలో ఎల్లప్పుడూ మొదటి పదం సంఖ్యను సూచిస్తుంది. ‘రెండు’, ‘మూడు’, ‘నలుగు’, ‘ఐదు’, ‘ఆరు’, ‘ఏడు’, ‘తొమ్మిది’, ‘పది’ వంటి సంఖ్యలు పూర్వపదంగా వస్తాయి.

  • ఉదాహరణలు:
    • నవరత్నాలు: నవ (తొమ్మిది) రత్నాల సమూహము.
    • త్రిలోకాలు: మూడు లోకముల సమూహము.
    • పంచవటి: ఐదు వటవృక్షముల సమూహము.
    • సప్తసాగరాలు: ఏడు సాగరముల సమూహము.
    • చతుర్వేదాలు: నాలుగు వేదముల సమూహము.

ద్విగు సమాస పదాలను ఏర్పరచడం (Formation)

సంఖ్యను సూచించే పూర్వపదం మరియు నామవాచకాన్ని సూచించే ఉత్తరపదం కలిసి ఒక ద్విగు సమాస పదాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో సమూహ భావం ప్రధానం.

పూర్వపదం (సంఖ్య) ఉత్తరపదం (నామవాచకం) ద్విగు సమాస పదం విగ్రహవాక్యం
నవ (తొమ్మిది) గ్రహాలు నవగ్రహాలు తొమ్మిది గ్రహాల సమూహము
దశ (పది) దిశలు దశదిశలు పది దిశల సమూహము
షట్ (ఆరు) రుచులు షడ్రుచులు ఆరు రుచుల సమూహము
ద్వి (రెండు) చక్రాలు ద్విచక్రవాహనం రెండు చక్రముల వాహనము

ద్విగు సమాస పదాలను విడదీయడం (Splitting / విగ్రహవాక్యం)

ఒక సమాస పదాన్ని దాని అర్థం స్ఫురించేలా విడదీసి వ్రాయడాన్ని విగ్రహవాక్యం అంటారు. ద్విగు సమాస పదాలను విడదీసేటప్పుడు, పూర్వపదంలో ఉన్న సంఖ్యను స్పష్టంగా తెలిపి, ఉత్తరపదంతో కలిపి ‘సమూహము’ అని చేర్చాలి.

  • ఉదాహరణలు:
    • అష్టదిక్కులు: ఎనిమిది దిక్కుల సమూహము.
    • పంచమహాపాతకాలు: ఐదు మహా పాతకముల సమూహము.
    • చతురంగబలాలు: నాలుగు అంగముల బలాల సమూహము.

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)

  • ద్విగు సమాసంలో పూర్వపదం సంఖ్యను సూచిస్తుంది.
  • ఉత్తరపదం నామవాచకం.
  • ద్విగు సమాస పదం ఒక సమూహాన్ని లేదా సముదాయాన్ని తెలియజేస్తుంది.
  • విగ్రహవాక్యంలో ‘సమూహము’ అనే పదం వస్తుంది.

అదనపు సాధన ప్రశ్నలు (Extra Practice Questions)

  1. ‘దశాబ్దము’ ఏ సమాసానికి ఉదాహరణ?
  2. ‘త్రిభువనాలు’ విగ్రహ వాక్యం ఏమిటి?
  3. కింది వాటిలో ద్విగు సమాస పదాన్ని గుర్తించండి: షట్చక్రవర్తులు, ధనవంతుడు, రాజపుత్రుడు, తల్లిదండ్రులు.
  4. ‘ద్విసంధి’ అనే పదంలో ‘ద్వి’ దేనిని సూచిస్తుంది?
  5. ద్విగు సమాసంలో ఏ పదం ప్రాధాన్యం వహిస్తుంది?

సాధన ప్రశ్నల జవాబులు: 1. ద్విగు సమాసం, 2. మూడు భువనముల సమూహము, 3. షట్చక్రవర్తులు, 4. రెండు, 5. ఉత్తరపద అర్థం (మొత్తం సమూహ భావం ప్రధానం).