తెలుగు సంధులు (IX) MCQs Quiz | Class 9
క్లాస్: IX | సబ్జెక్ట్: తెలుగు తెలంగాణ (089) | యూనిట్: వ్యాకరణం | టాపిక్: తెలుగు సంధులు (IX) MCQs క్విజ్ | క్లాస్ 9. ఈ క్విజ్ గసడద్వమదేశ సంధి – దాని నిర్వచనం, నియమాలను గుర్తించడం, సరైన సంధిని ఎంచుకోవడం, పదాలను విడగొట్టడం/కలపడం మరియు పాఠ్యపుస్తకంలోని ఉదాహరణలను కలిగి ఉంటుంది. మీ జ్ఞానాన్ని పరీక్షించుకోవడానికి క్విజ్ను సబ్మిట్ చేసి, మీ జవాబు పత్రాన్ని PDF రూపంలో డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
గసడద్వమదేశ సంధి: వివరణ మరియు ఉదాహరణలు
తెలుగు వ్యాకరణంలో సంధులు చాలా కీలకమైన భాగం. రెండు పదాలు కలిసినప్పుడు వాటి మధ్య జరిగే ధ్వని మార్పులను సంధి అంటారు. తెలుగు సంధులలో ఒక ముఖ్యమైన సంధి గసడద్వమదేశ సంధి. ఇది క, చ, ట, త, ప అనే పరపద మొదటి అక్షరాలకు బదులుగా గ, స, డ, ద, వ, మ అనే అక్షరాలు ఆదేశంగా రావడాన్ని సూచిస్తుంది.
గసడద్వమదేశ సంధి – నిర్వచనం, నియమాలు
గసడద్వమదేశ సంధి అనేది తెలుగు సంధులలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. ‘ఆదేశం’ అంటే ఒక అక్షరం స్థానంలో మరొక అక్షరం వచ్చి చేరడం. ఈ సంధిలో పూర్వపదం చివర, ఉత్తరపదం మొదట జరిగే మార్పులు నిర్దిష్ట నియమాల ప్రకారం ఉంటాయి.
నియమం: కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలలో (ఉదాహరణకు, ప్రథమా విభక్తి బహువచనములు, కర్మధారయ సమాసంలో కొన్ని పదాలు, కొన్ని క్రియల తరువాత) ఉత్తరపదం మొదటి అక్షరాలు అయిన క, చ, ట, త, ప లకు బదులుగా వరుసగా గ, స, డ, ద, వ, మ అనే అక్షరాలు ఆదేశంగా వస్తాయి. దీనినే గసడద్వమదేశ సంధి అంటారు.
- క ↔ గ ఆదేశం: పూర్వపదం చివర ఉన్న కొన్ని పదాలకు ‘క’ వర్గు అక్షరం పరమైనప్పుడు ‘గ’ ఆదేశంగా వస్తుంది.
- చ ↔ స ఆదేశం: పూర్వపదం చివర ఉన్న కొన్ని పదాలకు ‘చ’ వర్గు అక్షరం పరమైనప్పుడు ‘స’ ఆదేశంగా వస్తుంది.
- ట ↔ డ ఆదేశం: పూర్వపదం చివర ఉన్న కొన్ని పదాలకు ‘ట’ వర్గు అక్షరం పరమైనప్పుడు ‘డ’ ఆదేశంగా వస్తుంది.
- త ↔ ద ఆదేశం: పూర్వపదం చివర ఉన్న కొన్ని పదాలకు ‘త’ వర్గు అక్షరం పరమైనప్పుడు ‘ద’ ఆదేశంగా వస్తుంది.
- ప ↔ వ ఆదేశం: పూర్వపదం చివర ఉన్న కొన్ని పదాలకు ‘ప’ వర్గు అక్షరం పరమైనప్పుడు ‘వ’ ఆదేశంగా వస్తుంది.
ఉదాహరణలు (Examples from Syllabus)
| విడదీసిన రూపం (Split Form) | కలిసిన రూపం (Joined Form) | నియమం (Rule) |
|---|---|---|
| అతడు + కదా | అతడుగదా | క → గ |
| వచ్చెను + కాక | వచ్చెనుగాక | క → గ |
| వారిని + చూడు | వారినిసూడు | చ → స |
| తొలిన్ + చూడు | తొలిన్సూడు | చ → స |
| పూచెను + టక్కు | పూచెనుడక్కు | ట → డ |
| చేసెను + తదుపరి | చేసెనుదదుపరి | త → ద |
| ఏమి + తిని | ఏమిదిని | త → ద |
| పూచెను + పోయెను | పూచెనువోయెను | ప → వ |
| చేసెను + పనులన్ | చేసెనువనులన్ | ప → వ |
త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)
గసడద్వమదేశ సంధి తెలుగు వ్యాకరణంలో ఒక ప్రత్యేకమైన ఆదేశ సంధి. దీనిలో క, చ, ట, త, ప అనే అక్షరాలకు బదులుగా గ, స, డ, ద, వ, మ అనే అక్షరాలు ఆదేశంగా వస్తాయి. ఇది పదాలను కలిపినప్పుడు వాటికి స్పష్టతను మరియు శ్రావ్యతను ఇస్తుంది.
- **గసడద్వమదేశ సంధి:** క, చ, ట, త, ప లకు బదులుగా గ, స, డ, ద, వ, మ లు ఆదేశంగా వస్తాయి.
- **ఉదాహరణ:** అతడుగదా, వారినిసూడు, చేసెనుదదుపరి, పూచెనువోయెను.
అదనపు సాధన ప్రశ్నలు (5 Extra Practice Questions)
- “వారున్ + త్వరగా” కలిపితే ఏర్పడే సంధి పదం ఏది?
- “నేనున్ + కనుక” కలిపితే సంధి రూపం ఏమిటి?
- “ఎవరు + చదివెను” కలిపితే ఏర్పడే సంధి పదం ఏది?
- “ఆమెన్ + పిలిచెను” కలిపితే సరైన సంధి పదం ఏది?
- “అదిన్ + టక్కు” కలిపినప్పుడు సంధి నియమం ప్రకారం ఏ పదం ఏర్పడుతుంది?
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.