Multiple Assessment (5) MCQs Quiz | Class 9

This quiz is designed for Class: IX, Subject: Sanskrit (Communicative) (Code 119), Unit: Internal Assessment (20), focusing on the Topic: Multiple Assessment (5). It covers various assessment methods like classroom quizzes, slips, Q&A sessions, oral tests, competitions, and the “question box” approach. Submit your answers and download a detailed PDF of your responses and correct answers.

बहुविध-मूल्याङ्कनम् (Multiple Assessment)

बहुविध-मूल्याङ्कनं छात्रेषु विविध-कौशलानां ज्ञानानां च मूल्याङ्कनाय प्रयुक्तं भवति। एषा पद्धतिः केवलं वार्षिक-परीक्षया न अपितु निरन्तरं छात्रस्य प्रगतिं ज्ञातुं सहायिका भवति। संस्कृत-शिक्षणे एषा पद्धतिः विशेषतया उपयोगिनी अस्ति, यतः भाषायाः व्याकरणस्य, साहित्यस्य, व्यवहारस्य च ज्ञानं विविधाभिः रीतिभिः परीक्षितुं शक्यते।

प्रमुख-मूल्याङ्कन-प्रकाराः (Key Assessment Types)

  • कक्षा-परीक्षा (Classroom Quiz): इयं परीक्षा पाठस्य अवसाने छात्राणां तत्कालिक-ज्ञानं परीक्षितुं प्रयुक्ता भवति। एतेन छात्राणां शीघ्र-प्रतिपुष्टिः (feedback) प्राप्यते।
  • पत्रकाधारितं मूल्याङ्कनम् (Slips/Worksheet Assessment): लघु-पत्रेषु प्रश्नाः दत्त्वा छात्राणां चिन्तन-क्षमता, लेखन-कौशलं च परीक्षितुं शक्यते। एतेन सूक्ष्म-विषयाणां ज्ञानं सुकरं भवति।
  • प्रश्नोत्तर-सत्रम् (Q&A Session): शिक्षक-छात्रयोर्मध्ये प्रत्यक्ष-संवादेन छात्राणां मौखिक-अभिव्यक्तिः, शंका-निवारणं च भवति। एतत् छात्राणां सक्रिय-सहभागितां प्रोत्साहयति।
  • मौखिक-परीक्षा (Oral Test): उच्चारणस्य शुद्धता, धाराप्रवाहता, शब्दावली-ज्ञानं च मौखिक-परीक्षया मूल्याङ्कितं भवति। संस्कृत-भाषायाः अभ्यासाय एतत् महत्त्वपूर्णम् अस्ति।
  • स्पर्धाः (Competitions): श्लोक-गायन-स्पर्धाः, वाद-विवाद-स्पर्धाः, सुभाषित-प्रतियोगिताः इत्यादयः स्पर्धाः छात्राणां आत्मविश्वासं, प्रदर्शन-कौशलं च वर्धयन्ति।
  • प्रश्न-पेटिका (Question Box): छात्राः स्व-प्रश्नान् अत्र निक्षिपन्ति, शिक्षकः तेषां निवारणं करोति। एषा पद्धतिः छात्राणां जिज्ञासां वर्धयति तथा च तेषां शंकानां समाधानं करोति।

बहुविध-मूल्याङ्कनस्य लाभाः (Benefits of Multiple Assessment)

बहुविध-मूल्याङ्कनं छात्रान् केवलं ज्ञानार्जनाय न अपितु विविध-कौशल-विकासाय अपि प्रेरयति। एतेन शिक्षकाः छात्राणां समग्र-प्रगतिम् अवगन्तुं शक्नुवन्ति तथा च तेषां व्यक्तिगत-आवश्यकतानुसारं शिक्षण-पद्धतिं योजयितुं शक्नुवन्ति। एषा पद्धतिः रटन-पद्धतिं परित्यज्य चिन्तन-क्षमतां, विश्लेषण-कौशलं, समस्या-समाधान-क्षमतां च वर्धयति।

त्वरित-पुनरावलोकनम् (Quick Revision)

  • बहुविध-मूल्याङ्कनं छात्रस्य समग्र-प्रगतिं मापयति।
  • कक्षा-परीक्षा शीघ्र-प्रतिपुष्टिं ददाति।
  • मौखिक-परीक्षया उच्चारणं, धाराप्रवाहता च परिष्कृता भवति।
  • स्पर्धाः आत्मविश्वासं, प्रदर्शन-क्षमतां च वर्धयन्ति।
  • प्रश्न-पेटिका छात्रेषु जिज्ञासां जनयति।

अतिरिक्त-अभ्यास-प्रश्नाः (Additional Practice Questions)

  1. संस्कृत-कक्षायां श्लोक-गायन-स्पर्धायाः मुख्यं प्रयोजनं किम् अस्ति?
    1. छात्राणां हस्तलेखन-परीक्षणम्
    2. छात्राणां अभिनय-क्षमता-प्रदर्शनम्
    3. छात्राणां उच्चारण-धाराप्रवाहता-आत्मविश्वास-वर्धनम्
    4. छात्राणां गणित-ज्ञान-परीक्षणम्
  2. ‘प्रश्न-पेटिका’ इत्यनेन कः लाभः भवति?
    1. शिक्षकस्य कार्यं वर्धते
    2. छात्राः केवलं निष्क्रिय-श्रोताराः भवन्ति
    3. छात्राणां जिज्ञासा-निवारणं शंका-समाधानं च भवति
    4. परीक्षायां अधिक-अङ्कान् प्राप्तुं साहाय्यं न करोति
  3. संस्कृत-भाषायां ‘Q&A session’ इत्यस्य उपयुक्तं नाम किम् अस्ति?
    1. लेखन-स्पर्धा
    2. वाद-विवाद-प्रतियोगिता
    3. प्रश्नोत्तर-सत्रम्
    4. प्रवचन-कार्यक्रमः
  4. कः मूल्याङ्कन-प्रकारः छात्राणां व्याकरण-ज्ञानस्य सूक्ष्म-परीक्षणाय अधिकं उपयुक्तः अस्ति?
    1. मौखिक-कथा-कथनम्
    2. प्रश्न-पेटिका
    3. कक्षा-परीक्षा वा पत्रकाधारितं मूल्याङ्कनम्
    4. चित्र-प्रदर्शनी
  5. ‘Multiple Assessment’ इत्यनेन कः अभिप्रायः?
    1. केवलम् एका वार्षिक-परीक्षा
    2. केवलं मौखिक-परीक्षा
    3. छात्रस्य प्रगतिं ज्ञातुं विविधानां मूल्याङ्कन-प्रकाराणां प्रयोगः
    4. केवलं क्रीडा-आधारितं मूल्याङ्कनम्

Author

  • CBSE Quiz Editorial Team

    Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.