Very Short Answer (अति-लघूत्तर) MCQs Quiz | Class 9
This quiz is for Class IX Sanskrit (Communicative) (Code 119), Unit: Part A: अपठित-अवबोधनम् (Unseen Reading). It covers Very Short Answer (अति-लघूत्तर) MCQs, focusing on the 2 marks pattern for one-word or very short responses as per the blueprint. Attempt all 10 questions, then submit to view your score and download a detailed answer PDF.
अपठित-अवबोधनम्: अति-लघूत्तर-प्रश्नानां विशेष-अभ्यासः
अपठित-अवबोधनम् इत्युक्ते यः गद्यांशः अथवा पद्यांशः पूर्वं न पठितः, तस्य अवबोधनम्। अत्र छात्राः एकं नूतनं पाठभागं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि ददति। अति-लघूत्तर-प्रश्नाः प्रायः ‘एकपदेन उत्तरत’ अथवा ‘पूर्णवाक्येन उत्तरत’ इति रूपेण आगच्छन्ति, येषां उत्तरं संक्षिप्तं सुस्पष्टं च भवेत्। सीबीएसई पाठ्यक्रमस्य अनुरूपं एते प्रश्नाः २ अङ्कानां कृते भवन्ति।
मुख्य-बिन्दवः (Key Points):
- **सम्यक् पठनम् (Thorough Reading):** सर्वप्रथमं गद्यांशं द्विवारं त्रिवारं वा ध्यानेन पठतु। मुख्यं भावं, घटनाः, पात्राणि च ज्ञातुं प्रयत्नं करोतु।
- **प्रश्नानाम् अवगमनम् (Understanding Questions):** प्रत्येकं प्रश्नं ध्यानेन पठित्वा तस्य आशयं ज्ञातुं प्रयत्नं करोतु। प्रश्नेषु ‘कः’, ‘किम्’, ‘कदा’, ‘कुत्र’, ‘कथम्’, ‘कति’, ‘केन’ इत्यादि अव्ययपदानि महत्त्वपूर्णानि भवन्ति।
- **एकपदेन उत्तरम् (One-word Answer):** यत्र ‘एकपदेन उत्तरत’ इति निर्देशः भवति, तत्र केवलं एकं पदम् एव उत्तररूपेण लेखनीयम्। अतिरिक्तशब्दलेखनात् अङ्कहानिः भवितुम् अर्हति।
- **पूर्णवाक्येन उत्तरम् (Full Sentence Answer):** यत्र ‘पूर्णवाक्येन उत्तरत’ इति निर्देशः भवति, तत्र प्रश्नस्य उत्तरं पूर्णवाक्ये लेखनीयम्। वाक्यं गद्यांशस्य एव भवितुम् अर्हति अथवा स्वशब्दैः रचितं भवितुम् अर्हति किन्तु विषयसम्बद्धं स्यात्।
- **सन्दर्भस्य ज्ञानम् (Contextual Knowledge):** उत्तराणि लिखन् गद्यांशस्य सन्दर्भं विस्मरणीयः न। येन प्रश्नानाम् औचित्यं सुस्पष्टं भवेत्।
अति-लघूत्तर-प्रश्नानां प्रकाराः (Types of Very Short Answer Questions):
| प्रश्न-प्रकारः | उदाहरणम् | उत्तरस्य अपेक्षा |
|---|---|---|
| कर्तृ-क्रिया-सम्बन्धः | कः गच्छति? (Who goes?) | कर्तृपदम् (Subject) |
| कर्म-पदम् | किं पठति? (What does he read?) | कर्मपदम् (Object) |
| विशेषण-विशेष्यम् | कीदृशः बालकः? (What kind of boy?) | विशेषणपदम् (Adjective) |
| काल-वाचकम् | कदा गच्छति? (When does he go?) | कालसूचकं पदम् (Time indicator) |
| स्थान-वाचकम् | कुत्र तिष्ठति? (Where does he stay?) | स्थानसूचकं पदम् (Place indicator) |
शीघ्र-पुनरावलोकनम् (Quick Revision):
- गद्यांशं ध्यानपूर्वकं पठतु।
- प्रश्नानां प्रकृतिं ज्ञातुं प्रयत्नं करोतु।
- एकपदेन उत्तरं एकस्मिन् पदे, पूर्णवाक्येन उत्तरं पूर्णवाक्ये च लिखतु।
- व्याकरणस्य शुद्धतायाः अवधानं ददातु।
- उत्तरं गद्यांशे एव अन्वेष्टुं प्रयत्नं करोतु।
अभ्यास-प्रश्नाः (Practice Questions):
- कः सर्वेषां बन्धुः अस्ति?
- कस्य शोभां पुष्पम् वर्धयति?
- जनाः कुत्र जलं पिबन्ति?
- केषु गुणेषु महत्तमः कः?
- कस्मात् कार्यं सिद्धम् भवति?
