Unseen Prose Passage (80–100 words) MCQs Quiz | Class 9

This quiz is designed for **Class IX** students studying **Sanskrit (Communicative) (Code 119)**, focusing on **Part A: अपठित-अवबोधनम् (Unseen Reading)**. The topic covered is **Unseen Prose Passage (80–100 words) MCQs Quiz | Class 9**, covering **Comprehension of an unseen passage; factual + inferential questions**. Attempt all 10 multiple-choice questions and then click ‘Submit Quiz’ to see your score. You can also download a detailed answer PDF for review.

अपठित-गद्यांशम् (Unseen Passage)

पुरा एकस्मिन् वने एकः बलवान् सिंहः आसीत्। सः प्रतिदिनं बहून् पशून् खादति स्म। सर्वे पशवः भीताः आसन्। एकदा ते सिंहाय अवदन्, “भोः सिंहराज! वयं प्रतिदिनं एकं पशुं तव कृते प्रेषयिष्यामः। भवान् अरण्यस्य रक्षां करोतु।” सिंहः सहमतः अभवत्। एकस्मिन् दिने एकः लघुः शशकः सिंहस्य भोजनार्थं गच्छति स्म। सः मार्गे एकं कूपं अपश्यत्। तस्य मनसि एका युक्तिः आगता। सः विलम्बेन सिंहसमीपं गतवान्। सिंहः क्रुद्धः अभवत्। शशकः अवदत्, “महाराज! मार्गे अन्यः सिंहः आसीत्। सः माम् अवरोधितवान्।” सिंहः शशकं पृष्टवान्, “कुत्र अस्ति सः अन्यः सिंहः?” शशकः तं कूपसमीपं अनयत्। सिंहः कूपे स्वप्रतिबिम्बं दृष्ट्वा अन्यं सिंहं मत्वा गर्जितवान्। ततः सः कूपे अकूदत् मृतः च अभवत्। एवं लघुः शशकः स्वबुद्ध्या सर्वान् पशून् अरक्षत्।

अपठित-अवबोधनम्: विस्तृतं मार्गदर्शकम्

अपठित-अवबोधनम् इत्युक्ते यः गद्यांशः पूर्वं न पठितः तस्य comprehension इति। एतत् छात्रेषु पठन-कौशलं, विश्लेषण-कौशलं, तर्क-कौशलं च वर्धयति। सीबीएसई कक्षा नवम्यां संस्कृतस्य पाठ्यक्रमस्य महत्त्वपूर्णः भागोऽयम्।

मुख्यबिन्दवः (Key Points)

  1. पठनम् अवगमनं च (Reading and Understanding): गद्यांशं द्विवारं त्रिवारं वा शान्तचित्तेन पठनीयम्। प्रथमवारं सामान्यभावेन, द्वितीयवारं विशेषबिन्दून् ज्ञातुं पठनीयम्।
  2. मुख्यविचारस्य ज्ञानम् (Grasping the Main Idea): गद्यांशस्य केन्द्रीयं भावं ज्ञातुं प्रयत्नः करणीयः। सः गद्यांशः किं कथयितुम् इच्छति इति अवगन्तव्यम्।
  3. शब्दानाम् अर्थज्ञानम् (Understanding Word Meanings): यदि कस्यचित् शब्दस्य अर्थं न जानीथ, तर्हि सन्दर्भानुसारं तस्य अर्थं ज्ञातुं प्रयत्नः करणीयः।
  4. प्रश्नरूपभेदः (Types of Questions):
    • तथ्यात्मकाः प्रश्नाः (Factual Questions): येषां उत्तराणि गद्यांशे साक्षात् लभ्यन्ते। यथा, ‘कः’, ‘किम्’, ‘कुत्र’, ‘कदा’ इत्यादयः।
    • अनुमानजन्याः प्रश्नाः (Inferential Questions): येषां उत्तराणि गद्यांशस्य अर्थं विमृश्य, तर्कयित्वा च ज्ञातव्यानि। एतेषु साक्षात् उत्तरं न भवति, अपितु गद्यांशस्य भावानुसारं अनुमानं करणीयम्।
  5. उत्तराणां चयनम् (Selecting Answers): बहुविकल्पीयप्रश्नेषु (MCQs) सर्वेषु विकल्पेषु ध्यानं दातव्यम्। यः विकल्पः समीचीनतमः स एव चेतव्यः।

अपठित-अवबोधनस्य लाभाः (Benefits of Unseen Comprehension)

  • भाषाबोधनक्षमता वर्धते।
  • शब्दकोशः विस्तृतः भवति।
  • विश्लेषण-क्षमता तर्क-क्षमता च विकसति।
  • परीक्षार्थं आत्मविश्वासेन सह सज्जा भवति।

अभ्यासप्रश्नाः (Practice Questions)

अपरं गद्यांशं पठित्वा अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि चिनुत।

अपठित-गद्यांशम् (अभ्यासाय)

एकदा एकः काकः पिपासितः आसीत्। सः जलार्थं इतस्ततः अभ्रमत्। सः एकं घटं अपश्यत्। घटे अल्पं जलम् आसीत्। काकः एकैकशः पाषाणखण्डान् घटे अपातयत्। जलं उपरि आगतम्। काकः जलं पीत्वा सन्तुष्टः अभवत्। परोपकारः महद् पुण्यम्।

  1. कः पिपासितः आसीत्?
    • (क) वानरः
    • (ख) काकः
    • (ग) सिंहः
    • (घ) गजः

    उत्तरम्: (ख) काकः

  2. काकः जलार्थं कुत्र अभ्रमत्?
    • (क) गृहे
    • (ख) नगरे
    • (ग) इतस्ततः
    • (घ) वने

    उत्तरम्: (ग) इतस्ततः

  3. घटे किम् आसीत्?
    • (क) दुग्धम्
    • (ख) जलम्
    • (ग) तैलम्
    • (घ) मद्यम्

    उत्तरम्: (ख) जलम्

  4. काकः घटे कान् अपातयत्?
    • (क) पुष्पानि
    • (ख) फलानि
    • (ग) पाषाणखण्डान्
    • (घ) पत्राणि

    उत्तरम्: (ग) पाषाणखण्डान्

  5. जलं कुत्र आगतम्?
    • (क) अधः
    • (ख) पार्श्वे
    • (ग) उपरि
    • (घ) बहिः

    उत्तरम्: (ग) उपरि

एतेषां अभ्यासानां माध्यमेन छात्राः अपठित-अवबोधने निपुणाः भवितुं शक्नुवन्ति। सफलतायै शुभकामनाः!

Author

  • CBSE Quiz Editorial Team

    Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.