Drama Extract Based Questions MCQs Quiz | Class 9
This quiz on **Drama Extract Based Questions MCQs** for **Class IX Sanskrit (122)** focuses on **Section D: Seen Comprehension**. It covers various aspects including understanding seen drama passages, formulating one-word and full-sentence answers, and key language work such as identifying kartṛ–kriyā, viśeṣaṇa–viśeṣya, and paryāya–viloma. Attempt all 10 multiple-choice questions, then submit to check your score and download a detailed answer PDF for revision.
नाट्यखण्डाधारितप्रश्नानां विस्तृतम् अध्ययनम्
नवमीकक्षायाः संस्कृतविषये नाट्यखण्डाधारितप्रश्नाः महत्त्वपूर्णाः सन्ति। एतेन छात्रेषु पाठस्य अवबोधनशक्तिः, भाषाकौशलं च वर्धते। अस्मिन् विभागे छात्राः पठितान् नाट्यांशान् सम्यक् अवगच्छन्ति, तदाधारेण च प्रश्नानाम् उत्तराणि ददति।
मुख्यबिन्दवः
- पाठस्य अवगमनम्: दत्तः नाट्यखण्डः ध्यानपूर्वकं पठितव्यः। पात्राणां वार्तालापः, तेषां भावः, घटनानां क्रमः च ज्ञातव्यः।
- प्रश्नानां प्रकाराः: सामान्यतया एकपदेन उत्तरत, पूर्णवाक्येन उत्तरत, भाषिककार्यं च इति त्रयः प्रकाराः भवन्ति।
- समयप्रबन्धनम्: परीक्षायां सम्यक् उत्तरदातुं समयस्य उचितं प्रबन्धनम् आवश्यकम्।
आवश्यकानि उपायाः
| प्रश्नप्रकारः | कथं उत्तरं देयम् | उदाहरणम् (प्रदत्तनाट्यखण्डात्) |
|---|---|---|
| एकपदेन उत्तरत | केवलं एकस्मिन् पदे उत्तरं लिख्यताम्। | कः गुरुं प्रणमति? उत्तरम्: शिष्यः |
| पूर्णवाक्येन उत्तरत | प्रश्नस्य समग्रं उत्तरं पूर्णवाक्ये लिख्यताम्। | अतिथिः कः अस्ति? उत्तरम्: अतिथिः राजा दुष्यन्तः अस्ति। |
| भाषिककार्यम् | व्याकरणनियमान् अनुसृत्य उत्तरं देयम् (कर्तृ-क्रिया, विशेषण-विशेष्य, पर्याय-विलोम)। | ‘मृगयार्थम्’ इति पदस्य पर्यायपदं किम्? उत्तरम्: आखेटार्थम् |
भाषाकार्यस्य विशेषज्ञानम्
- कर्तृ-क्रियापदसम्बन्धः: क्रियापदस्य कर्ता कः, कर्तुः क्रिया च का इति ज्ञातव्यम्। यथा – ‘आगच्छति’ इति क्रियापदस्य कर्ता ‘अतिथिः’।
- विशेषण-विशेष्यसम्बन्धः: कस्य पदस्य विशेषणं किम्, विशेष्यं च किम् इति ज्ञातव्यम्। यथा – ‘सः राजा’ इत्यत्र ‘सः’ विशेषणम्, ‘राजा’ विशेष्यम्।
- पर्याय-विलोमपदानि: समानार्थकपदानि (पर्यायपदानि) विपरीतार्थकपदानि (विलोमपदानि) च स्मर्तव्यानि। यथा – ‘चिरञ्जीवी’ इत्यस्य विलोमपदम् ‘अल्पायुः’।
शीघ्रं पुनरावलोकनम्
- नाट्यखण्डं वारं वारं पठित्वा अर्थं ज्ञातव्यम्।
- प्रश्नान् सम्यक् पठित्वा एव उत्तरं देयम्।
- भाषिककार्यस्य नियमाः हृदिस्थाः करणीयाः।
- लेखनस्य स्पष्टता शुद्धता च आवश्यकी।
अभ्यासप्रश्नाः
नाट्यखण्डः:
(स्थानम् – नगरस्य बहिः एकः उद्यानम्)
प्रिया : सखि, पश्य पश्य! अयं रमणीयः वृक्षः। किं नाम अस्य?
मालती : अयं अशोकवृक्षः। अत्र प्रतिवर्षं पुष्पाणि विकसन्ति।
प्रिया : सुन्दरम्! अस्य पुष्पाणि अतिमनोहराणि सन्ति। अहं एकं पुष्पं ग्रहीतुं इच्छामि।
मालती : मा कुरु एवम्! एतत् उद्यानम् राज्ञः अस्ति। पुष्पाणि न छेदनीयानि।
प्रिया : अहो, क्षन्तव्यम्। अहं न जानामि स्म।
- अयं कः वृक्षः? (एकपदेन उत्तरत)
- पुष्पाणि कदा विकसन्ति? (पूर्णवाक्येन उत्तरत)
- ‘विकसन्ति’ इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्?
- ‘रमणीयः वृक्षः’ इत्यत्र विशेषणपदं किम्?
- ‘सुन्दरम्’ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
