ਲਿੰਗ MCQs ਕੁਇਜ਼ | ਕਲਾਸ 9
ਕਲਾਸ IX ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ (004) ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਆਕਰਨ ਯੂਨਿਟ ਕੁਇਜ਼ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 10 MCQ-ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ, ਹਰੇਕ 1 ਅੰਕ ਦਾ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਉੱਤਰ PDF ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ।
ਲਿੰਗ (Gender) ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ‘ਲਿੰਗ’ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿੰਗ (Masculine) ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ (Feminine) ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਵਸਤੂਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:
- ਪੁਲਿੰਗ (Masculine Gender): ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਨਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣ। ਜਿਵੇਂ: ਮੁੰਡਾ, ਰਾਜਾ, ਸ਼ੇਰ, ਪਿਤਾ, ਆਦਮੀ, ਬਲਦ, ਕੁੱਤਾ।
- ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ (Feminine Gender): ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਮਾਦਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ਨਾਨਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣ। ਜਿਵੇਂ: ਕੁੜੀ, ਰਾਣੀ, ਸ਼ੇਰਨੀ, ਮਾਤਾ, ਔਰਤ, ਗਾਂ, ਕੁੱਤੀ।
ਲਿੰਗ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਿਯਮ:
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਬਦਲਣ ਦੇ ਕਈ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
- ‘ਆ’ ਨੂੰ ‘ਈ’ ਜਾਂ ‘ਏ’ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ: ਜਿਵੇਂ: ਮੁੰਡਾ → ਕੁੜੀ, ਕਾਕਾ → ਕਾਕੀ
- ‘ਆ’ ਨੂੰ ‘ਣ’ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ (ਕਈ ਵਾਰ ‘ਨੀ’ ਵੀ): ਜਿਵੇਂ: ਸਪੇਰਾ → ਸਪੇਰਨ, ਮੁਰਗਾ → ਮੁਰਗੀ
- ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਣੀ’, ‘ਨੀ’ ਜਾਂ ‘ਣ’ ਲਗਾ ਕੇ: ਜਿਵੇਂ: ਸ਼ੇਰ → ਸ਼ੇਰਣੀ, ਮਾਸਟਰ → ਮਾਸਟਰਨੀ, ਸੇਠ → ਸੇਠਾਣੀ
- ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ: ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਪਿਤਾ → ਮਾਤਾ, ਬਲਦ → ਗਾਂ, ਰਾਜਾ → ਰਾਣੀ।
ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ:
| ਪੁਲਿੰਗ (Masculine) | ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ (Feminine) |
|---|---|
| ਮੁੰਡਾ | ਕੁੜੀ |
| ਸ਼ੇਰ | ਸ਼ੇਰਣੀ |
| ਮਾਸਟਰ | ਮਾਸਟਰਨੀ |
| ਰਾਜਾ | ਰਾਣੀ |
| ਪਿਤਾ | ਮਾਤਾ |
| ਬਲਦ | ਗਾਂ |
| ਕੁੱਤਾ | ਕੁੱਤੀ |
| ਹਾਥੀ | ਹਥਣੀ |
ਸੰਖੇਪ ਦੁਹਰਾਈ:
- ਲਿੰਗ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਪੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ।
- ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਕਈ ਵਾਰ ਲਿੰਗ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਬਦਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਸ਼ਬਦ ਬਦਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਧੂ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ:
- ‘ਘੋੜਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
- (A) ਘੋੜੀ
- (B) ਘੋੜੀਆ
- (C) ਘੋੜਨ
- (D) ਘੋੜਾਣੀ
- ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਜੋੜਾ ਸਹੀ ਹੈ?
- (A) ਮੋਰ-ਮੋਰਣੀ
- (B) ਹਾਥੀ-ਹਾਥਣ
- (C) ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ
- (D) ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਹਨ
- ‘ਕੁੱਤਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਦਲੋ।
- (A) ਕੁੱਤੀ
- (B) ਕੁੱਤੀਆ
- (C) ਕੁੱਤਰੀ
- (D) ਕੁੱਤਣ
- ‘ਨਰ’ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
- (A) ਨਾਰੀ
- (B) ਮਾਦਾ
- (C) ਔਰਤ
- (D) ਜਨਾਨੀ
- ‘ਚਿੜੀਆ’ ਦਾ ਪੁਲਿੰਗ ਰੂਪ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
- (A) ਚਿੜਾ
- (B) ਚਿੜੀ
- (C) ਚਿੜੀਆ ਘਰ
- (D) ਚਿੜੀਆਖਾਨਾ
