Chandassu MCQs Quiz | Class 10
ఈ క్విజ్ క్లాస్ X, తెలుగు (ఆంధ్రప్రదేశ్), సెక్షన్ C – వ్యాకరణం నుండి ఛందస్సు బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలను అందిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా శార్దూలము ఛందస్సు లక్షణాలను కవర్ చేస్తుంది. మీ జ్ఞానాన్ని పరీక్షించుకోవడానికి ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వండి, సబ్మిట్ చేసి మీ ఫలితాలను చూడండి మరియు సమాధాన పత్రాన్ని PDFగా డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
ఛందస్సు మరియు శార్దూలము గురించి మరింత తెలుసుకోండి
తెలుగు భాషలో పద్య రచనకు నియమాలను, లక్షణాలను వివరించే శాస్త్రమే ఛందస్సు. ఇది పద్యాలను కూర్చే పద్ధతులను, వాటిలో ఉపయోగించే గణాలు, యతి, ప్రాస వంటి నియమాలను తెలియజేస్తుంది. ఛందస్సును ప్రధానంగా మూడు రకాలుగా విభజిస్తారు: వృత్త పద్యాలు, జాతి పద్యాలు, ఉపజాతి పద్యాలు.
వృత్త పద్యాలు
వృత్త పద్యాలకు గణాలు, యతి, ప్రాస వంటి నియమాలు కచ్చితంగా ఉంటాయి. ప్రతి పాదంలోనూ అక్షర సంఖ్య, గురులఘువుల అమరిక నిర్దిష్టంగా ఉంటాయి. ముఖ్యమైన వృత్త పద్యాలు ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలము మరియు మత్తేభము.
శార్దూలము పద్య లక్షణాలు
శార్దూలము అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన వృత్త పద్యాలలో ఒకటి. దీని లక్షణాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి:
- గణాలు: ప్రతి పాదంలోనూ మ, స, జ, స, త, త, గ అనే ఏడు గణాలు ఉంటాయి. (మొత్తం 7 గణాలు)
- అక్షరాలు: ప్రతి పాదంలో 21 అక్షరాలు ఉంటాయి.
- యతి స్థానం: పదమూడవ అక్షరం యతి స్థానం. అంటే, పాదంలోని మొదటి అక్షరానికి, పదమూడవ అక్షరానికి మధ్య యతి మైత్రి (పొంతన) ఉండాలి.
- ప్రాస నియమం: ఈ పద్యంలో ప్రాస నియమం తప్పనిసరి. అంటే, ప్రతి పాదంలోని రెండవ అక్షరం ఒకే విధంగా ఉండాలి.
- గురు లఘువులు: గణాలను గుర్తించడానికి గురు లఘువులను ఉపయోగిస్తారు. గురువును ‘U’ (దీర్ఘాక్షరం, ద్విత్వాక్షరం ముందున్న లఘువు, సంయుక్తాక్షరం ముందున్న లఘువు, సున్నా పూర్వక అక్షరం) మరియు లఘువును ‘I’ (హ్రస్వ అక్షరం) తో సూచిస్తారు.
శార్దూలము గణ విభజన ఉదాహరణ:
ఉదాహరణకు, ‘మ’ గణం గురు-గురు-గురు (UUU) ను, ‘స’ గణం లఘు-లఘు-గురు (IIU) ను సూచిస్తాయి.
| గణం | గురు లఘువులు | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| మ (M) | U U U | మానవ |
| స (S) | I I U | సమత |
| జ (J) | I U I | విజయ |
| స (S) | I I U | కమల |
| త (T) | U I U | తారక |
| త (T) | U I U | చంద్ర |
| గ (G) | U | (ఒక గురువు) |
త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)
- శార్దూలము వృత్త పద్య రకానికి చెందుతుంది.
- మసజసతతగ గణాలు ఉంటాయి.
- ప్రతి పాదంలో 21 అక్షరాలు.
- యతి స్థానం 13వ అక్షరం.
- ప్రాస నియమం తప్పనిసరి.
అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు (Extra Practice Questions)
- ఛందస్సు శాస్త్రం దేనిని వివరిస్తుంది?
- వృత్త పద్యాల లక్షణాలు ఏమిటి?
- శార్దూలము కాకుండా రెండు ఇతర వృత్త పద్యాల పేర్లు తెలపండి.
- యతి అనగానేమి? శార్దూలములో దాని స్థానం ఎంత?
- ప్రాస నియమం అంటే ఏమిటి? శార్దూలములో అది ఎందుకు ముఖ్యం?
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.