Language Work from Passage (3 marks) MCQs Quiz | Class 10
Class: X, Subject: Sanskrit (122), Unit: Section A: Unseen Comprehension, Topic: Language Work from Passage (3 marks) MCQs Quiz | Class 10, Covering topics: Objective/MCQ language tasks based on the passage = 3 marks. Answer the 10 multiple-choice questions below and click ‘Submit Quiz’ to see your score. You can then download a detailed PDF of your answers for review.
भाषाकार्यस्य अभ्यासः
गद्यांशेषु वा पद्यांशेषु च भाषाकार्यम् अत्यन्तं महत्त्वपूर्णं भवति। एतेन छात्रेषु व्याकरणस्य शब्दज्ञानस्य च वृद्धिः भवति। परीक्षायां गद्यांशम् आधृत्य भाषाकार्यप्रश्नाः आगच्छन्ति, येषु व्याकरणनियमानां प्रयोगः अपेक्षितः भवति।
मुख्यबिन्दवः
- कर्तृ-क्रियापद-अन्वयः (Subject-Verb Concord): गद्यांशे कस्मिन् चित् वाक्ये कर्तृपदं क्रियापदं च ज्ञातव्यम्। तयोः लिङ्ग-वचन-पुरुष-अनुसारं समन्वयः कर्तव्यः।
- विशेषण-विशेष्य-अन्वयः (Adjective-Noun Concord): विशेषणं विशेष्यस्य लिङ्ग-वचन-विभक्ति-अनुसारं भवति। अतः शुद्धं विशेषणं चिन्वन्तु।
- पर्यायपदानि (Synonyms): कस्यचित् पदस्य समानार्थकं पदं गद्यांशात् चित्वा लिखत।
- विपरीतार्थकपदानि (Antonyms): कस्यचित् पदस्य विपरीतार्थकं पदं गद्यांशात् अन्विष्य लिखत।
- सन्धिः (Sandhi): दत्तपदानां सन्धिं वा सन्धि-विच्छेदं वा कुरुत। यथा – विद्या + आलयः = विद्यालयः।
- समासः (Compound): समस्तपदं विगृह्य विग्रहपदं वा समस्तपदं कृत्वा लिखत। यथा – प्रतिदिनम् (दिने दिने इति)।
- प्रत्ययाः (Suffixes): धातुषु वा शब्देषु वा प्रयुक्तानां प्रत्ययानां ज्ञानं महत्त्वपूर्णम्। यथा – गम् + क्तवा = गत्वा।
- उपसर्गाः (Prefixes): धातोः पूर्वं प्रयुक्ताः उपसर्गाः अर्थं परिवर्तयन्ति। यथा – प्र + भवति = प्रभवति।
शीघ्रपुनरावृत्तिः (Quick Revision)
- कर्तृपदं क्रियापदं च अवगच्छन्तु। (Understand subject and verb.)
- विशेषण-विशेष्य-सम्बन्धं ज्ञापयन्तु। (Identify adjective-noun relationship.)
- पर्याय-विलोमपदानि स्मरन्तु। (Remember synonyms and antonyms.)
- सन्धि-समास-नियमान् अभ्यासन्तु। (Practice Sandhi and Samasa rules.)
- प्रत्ययानाम् उपसर्गाणां च प्रयोगं जानीत। (Know the usage of suffixes and prefixes.)
अतिरिक्त-अभ्यासप्रश्नाः (Extra Practice Questions)
‘बालकः हसति’ अत्र क्रियापदं कस्य पुरुषस्य अस्ति?
- प्रथमपुरुषः
- मध्यमपुरुषः
- उत्तमपुरुषः
- एतेषु न किमपि
(उत्तरम्: प्रथमपुरुषः)
‘नदी’ इत्यस्य पर्यायपदं किम्?
- पर्वतः
- तरङ्गिणी
- वृक्षः
- सागरः
(उत्तरम्: तरङ्गिणी)
‘शुभ्रम्’ इत्यस्य विपरीतार्थकपदं किम्?
- श्वेतम्
- कृष्णम्
- रक्तम्
- पीतम्
(उत्तरम्: कृष्णम्)
‘सत् + जनः’ अस्य सन्धिपदं किम्?
- सत्जनः
- सज्जनः
- सद्जनः
- सज्जनाः
(उत्तरम्: सज्जनः)
‘विना’ इत्यस्य अव्ययस्य अर्थः कः?
- सह
- अन्तरेण
- सहितम्
- न
(उत्तरम्: अन्तरेण)
