ਅੰਗ-ਸੰਗ MCQs Quiz | ਜਮਾਤ 10
ਇਹ ਕਵਿਜ਼ ਜਮਾਤ X, ਵਿਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ (004), ਯੂਨਿਟ ਸਾਹਿਤ – ਵੰਨਗੀ 10 (ਕਹਾਣੀਆਂ) ਦੇ “ਅੰਗ-ਸੰਗ” ਪਾਠ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸਮਝ (comprehension) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “Submit Quiz” ਬਟਨ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਤੀਜਾ ਵੇਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ PDF ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਹਾਣੀ ‘ਅੰਗ-ਸੰਗ’ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਲੇਖਕ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਅੰਗ-ਸੰਗ’ ਮਨੁੱਖੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਨੇਕ ਇਨਸਾਨ, ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਦੇ ਬੋਲਬਾਲੇ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਸੂਲਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ‘ਅੰਗ-ਸੰਗ’ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਉਸਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- ਪਾਤਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ: ਉਹ ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
- ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ (ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ): ਕਹਾਣੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਸੰਘਰਸ਼: ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ – ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਲਾਲਚੀ ਰਵੱਈਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਜ਼ਮੀਰ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ: ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣ।
- ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ: ਭਾਵੇਂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲਾਭ ਜਾਂ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ‘ਅੰਗ-ਸੰਗ’ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ (Covering topics: Social theme and comprehension)
- ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਬਨਾਮ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ: ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੇਖਕ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ: ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ, ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਕਿੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ: ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਹੀ ਅਸਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
| ਸ਼ਬਦ (Word) | ਅਰਥ (Meaning) |
|---|---|
| ਅੰਗ-ਸੰਗ | ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ |
| ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ | ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ, ਬੇਈਮਾਨੀ, ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ |
| ਜ਼ਮੀਰ | ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਵਾਜ਼, ਚੇਤਨਾ, ਸਹੀ-ਗਲਤ ਦੀ ਪਛਾਣ |
| ਅਸੂਲ | ਸਿਧਾਂਤ, ਨਿਯਮ, ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ |
| ਸਿਦਕ | ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ |
ਤੇਜ਼ ਦੁਹਰਾਈ
- ਲੇਖਕ: ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ
- ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ: ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
- ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਵਿਭਾਗ: ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ
- ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ: ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ
- ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼: ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ।
ਵਾਧੂ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
-
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸ ਰਵੱਈਏ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ?
- (ੳ) ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ
- (ਅ) ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਤੋਂ
- (ੲ) ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ
- (ਸ) ਆਪਸੀ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ
-
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
- (ੳ) ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਦੀ
- (ਅ) ਆਪਣੇ ਅਸੂਲਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਦੀ
- (ੲ) ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ
- (ਸ) ਅਫਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ
-
‘ਅੰਗ-ਸੰਗ’ ਕਹਾਣੀ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
- (ੳ) ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ
- (ਅ) ਧਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ ਲਈ
- (ੲ) ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ
- (ਸ) ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟਣ ਲਈ
-
ਲੇਖਕ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ?
- (ੳ) ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
- (ਅ) ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
- (ੲ) ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
- (ਸ) ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
-
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਫਸਰਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਉਮੀਦ ਸੀ?
- (ੳ) ਤਰੱਕੀ ਦੀ
- (ਅ) ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਦਰ ਦੀ
- (ੲ) ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ
- (ਸ) ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੀ
