ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ MCQs Quiz | Class 10
ਇਹ ਕੁਇਜ਼ ਕਲਾਸ X ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ (004) ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ Literature – Sahit Mala 10 (Poetry) ਯੂਨਿਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ PDF ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ।
ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ: ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਹ ਪਾਵਨ ਸ਼ਬਦ ‘ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ’ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ ੨੪੯ ‘ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਅਟੱਲ ਲੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਈਏ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ
- ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ: ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ: ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਗੁਣਹੀਣ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਮਨੁੱਖੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ: ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮੋਹ, ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਬਲਕਿ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਕਿਰਪਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ: ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਹੀ ਸੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵਨਾ (Devotional Theme)
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਮੁਆਫੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ (Message)
ਸ਼ਬਦ ‘ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ’ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਅਸੀਂ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈਏ।
ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰ
| ਧਾਰਨਾ | ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਰਥ |
|---|---|
| ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ | ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੰਗ |
| ਮਾਇਆ ਰੰਗਿ ਰੰਗਿਆ | ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣਾ |
| ਲੇਖਾ ਨਾ ਪੂਛੀਐ | ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ |
| ਚਰਣ ਸਰਣਿ ਗੋਬਿੰਦ | ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ (ਗੋਬਿੰਦ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ |
| ਮੋਹਨ ਲਾਲ | ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ |
ਤੇਜ਼ ਰੀਵਿਜ਼ਨ
- ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ।
- ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ ੨੪੯ ‘ਤੇ ਅੰਕਿਤ ਹੈ।
- ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ।
- ਸ਼ਬਦ ਨਿਮਰਤਾ, ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
- ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?
- ‘ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਬਖਸਿ ਲੇਹੁ’ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ?
- ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ‘ਪਾਪੀ’ ਅਤੇ ‘ਗੁਣਹੀਣ’ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ‘ਲੇਖਾ’ ਨਾ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?
- ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
