Adverb (Kriya Visheshan) MCQs Quiz | Class 10
ਕਲਾਸ: X | ਵਿਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ (004) | ਯੂਨਿਟ: ਵਿਆਕਰਨ | ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ: ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb) MCQs | 2 ਪ੍ਰਸ਼ਨ × 1 ਅੰਕ. ਇਸ ਕਵਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ PDF ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ।
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb) ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਿਰਿਆ (Verb), ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adjective) ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਜਾਂ ਕਿੰਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ:
ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਾਰਨ, ਢੰਗ, ਗਿਣਤੀ, ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨ: ਉਹ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। (ਕਿਵੇਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ? ਤੇਜ਼)
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (Types of Adverbs):
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
- ਕਾਲਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Time): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ, ਪਰਸੋਂ, ਹੁਣ, ਕਦੇ, ਸਵੇਰੇ, ਸ਼ਾਮ, ਸਦਾ, ਰੋਜ਼।
- ਵਾਕ: ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਆਵੇਗਾ।
- ਸਥਾਨਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Place): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੱਸੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਇੱਥੇ, ਉੱਥੇ, ਅੰਦਰ, ਬਾਹਰ, ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਨੇੜੇ, ਦੂਰ।
- ਵਾਕ: ਬੱਚੇ ਬਾਹਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Manner): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਢੰਗ ਜਾਂ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਤੇਜ਼, ਹੌਲੀ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਅਚਾਨਕ, ਏਦਾਂ, ਓਦਾਂ।
- ਵਾਕ: ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
- ਪਰਿਮਾਣਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Quantity/Degree): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦੱਸੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਬਹੁਤ, ਘੱਟ, ਥੋੜ੍ਹਾ, ਜਿੰਨਾ, ਓਨਾ, ਕੇਵਲ, ਕਾਫ਼ੀ, ਪੂਰਾ।
- ਵਾਕ: ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
- ਗਿਣਤੀਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Number/Frequency): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਵਾਰੀ ਦੱਸੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰ, ਕਈ ਵਾਰ, ਹਰ ਵਾਰ, ਘੜੀ-ਮੁੜੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ।
- ਵਾਕ: ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਕਾਰਨਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Reason): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ, ਤਾਂ ਜੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ।
- ਵਾਕ: ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
- ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Affirmation/Negation): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਜ਼ਰੂਰ, ਬੇਸ਼ੱਕ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹਾਂ, ਨਹੀਂ, ਨਾ।
- ਵਾਕ: ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਹ ਆਵੇਗਾ।
- ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Interrogative Adverb): ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ।
- ਉਦਾਹਰਨ: ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿਉਂ, ਕਿੰਨਾ।
- ਵਾਕ: ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਆਓਗੇ?
ਸਾਰਣੀ: ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
| ਕਿਸਮ | ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ? | ਉਦਾਹਰਨ ਸ਼ਬਦ | ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|---|
| ਕਾਲਵਾਚਕ | ਕਦੋਂ? | ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ, ਹੁਣ, ਸਵੇਰੇ | ਉਹ ਅੱਜ ਜਾਵੇਗਾ। |
| ਸਥਾਨਵਾਚਕ | ਕਿੱਥੇ? | ਇੱਥੇ, ਉੱਥੇ, ਬਾਹਰ | ਉਹ ਉੱਥੇ ਬੈਠਾ ਹੈ। |
| ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚਕ | ਕਿਵੇਂ? | ਤੇਜ਼, ਹੌਲੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ | ਉਹ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਿਆ। |
| ਪਰਿਮਾਣਵਾਚਕ | ਕਿੰਨਾ? | ਬਹੁਤ, ਘੱਟ, ਥੋੜ੍ਹਾ | ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਖਾਧਾ। |
| ਗਿਣਤੀਵਾਚਕ | ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ? | ਕਈ ਵਾਰ, ਹਰ ਵਾਰ | ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਆਇਆ। |
| ਕਾਰਨਵਾਚਕ | ਕਿਉਂ? | ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ | ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। |
| ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ | ਹਾਂ/ਨਹੀਂ? | ਜ਼ਰੂਰ, ਬੇਸ਼ੱਕ, ਨਹੀਂ | ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ। |
| ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ | ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ? | ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ | ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਪਹੁੰਚੋਗੇ? |
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ (Quick Revision):
- ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਰਿਆ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
- ਇਹ ਕੰਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ, ਢੰਗ, ਮਾਤਰਾ, ਗਿਣਤੀ, ਕਾਰਨ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
- ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (Practice Questions):
- “ਉਹ ਹੁਣੇ ਗਿਆ ਹੈ।” ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- “ਰਾਮ ਉੱਪਰ ਬੈਠਾ ਹੈ।” ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੱਸੋ।
- “ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।” ਇੱਥੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ?
- ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ।
- ‘ਹੌਲੀ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਬਣਾਓ।
