Dvirukti / Anukaranaavyaya MCQs Quiz | Class 10

ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ: ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯಗಳು ಪದಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾಷೆಯ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ.

1. ದ್ವಿರುಕ್ತಿ (Dvirukti)

ಒಂದೇ ಪದವನ್ನು ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಹೇಳುವುದನ್ನು ‘ದ್ವಿರುಕ್ತಿ’ ಎನ್ನುವರು. ಹೀಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು, ತೀವ್ರತೆ, ನಿರಂತರತೆ, ಆದರ, ಅವಸರ, ಉತ್ಸಾಹ, ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ‘ಬೇಗ ಬೇಗ’ ಬಾ. (ಅವಸರ/ತೀವ್ರತೆ)
• ‘ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ’ ಮನೆಗಳು. (ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡವು)
• ‘ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ’ ಓದು. (ಉತ್ತಮವಾಗಿ)
• ‘ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ’ ಪ್ರೀತಿ. (ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ)
• ‘ಮನೆ ಮನೆಗೆ’ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದರು. (ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ)
• ‘ನಿಧಾನ ನಿಧಾನವಾಗಿ’ ಕೆಲಸ ಮಾಡು. (ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ)

2. ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ (Anukaranaavyaya)

ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಹೇಳುವ ಪದಗಳನ್ನು ‘ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ’ ಎನ್ನುವರು. ಇವುಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಹತ್ತುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವು ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿಗಳು, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ‘ಕಲ ಕಲ’ ನಗುವುದು. (ನಗುವಿನ ಧ್ವನಿ)
• ‘ಝಳ ಝಳ’ ಹೊಳೆಯಿತು. (ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಿಕೆ)
• ‘ಬುಸು ಬುಸು’ ಎಂದು ಹಾವಿನ ಶಬ್ದ. (ಹಾವಿನ ಶಬ್ದ)
• ‘ಘಮ ಘಮ’ ವಾಸನೆ. (ಸುಗಂಧದ ವಾಸನೆ)
• ‘ಪಳ ಪಳ’ ಎಂದು ಮಿನುಗುವುದು. (ಮಿನುಗುವಿಕೆ)
• ‘ಕರ ಕರ’ ನೆಂದು ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. (ಮಳೆಯ ಶಬ್ದ)

ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ:

• ದ್ವಿರುಕ್ತಿ: ಪದಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ, ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಒತ್ತು.
• ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ: ಧ್ವನಿ/ಕ್ರಿಯೆಯ ಅನುಕರಣೆ, ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣ.
• ಎರಡೂ ವ್ಯಾಕರಣಾಂಶಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

1. ‘ಕೆಲಸ ಕೆಲಸ’ ಪದವು ಯಾವ ವ್ಯಾಕರಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ?
   ಉತ್ತರ: ದ್ವಿರುಕ್ತಿ
2. ‘ಕುದುರೆ ಕುಣಿದಾಗ ಗಣ ಗಣ ಎಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡಿತು’. ಇಲ್ಲಿರುವ ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ ಯಾವುದು?
   ಉತ್ತರ: ಗಣ ಗಣ
3. ‘ಹಸಿ ಹಸಿ’ ಪದವು ಯಾವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ?
   ಉತ್ತರ: ತುಂಬಾ ಹಸಿ, ಕಚ್ಚಾ
4. ‘ಶಿವ ಶಿವ’ ಎಂಬುದು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ?
   ಉತ್ತರ: ಆಶ್ಚರ್ಯ, ವಿಷಾದ, ಭಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ
5. ‘ಸಂ ಸಂ’ ಎಂದು ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯದ ಅರ್ಥವೇನು?
   ಉತ್ತರ: ಜೋರಾಗಿ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯ ಧ್ವನಿ