9. પારખું MCQs Quiz | Class 9
આ ક્વિઝ ધોરણ 9 (Class IX) ના ગુજરાતી (Gujarati – Code 010) વિષયના ગદ્ય (Prose) વિભાગના પાઠ 9, ‘પારખું’ પર આધારિત છે. તેમાં પાઠના પ્રકાર: એકાંકી, લેખક: જયંતિલાલ દલાલ, અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ વિષયોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે, જેનો ગણભાર 4 છે. બધા પ્રશ્નોના જવાબ આપો, ક્વિઝ સબમિટ કરો અને અંતે તમારા જવાબોની PDF ડાઉનલોડ કરો.
‘પારખું’ પાઠનો સારાંશ અને વિશ્લેષણ
‘પારખું’ એ શ્રી જયંતિલાલ દલાલ દ્વારા લખાયેલું એકાંકી છે. આ એકાંકીમાં લેખકે માનવ સંબંધો અને પૂર્વગ્રહો પર પ્રકાશ પાડ્યો છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં નરેન અને મનીષાના પ્રેમસંબંધ અને તેમના લગ્નમાં આવતી અડચણો છે. મનીષાના પિતા, વિરાટ બાબુ, પોતાની દીકરીના ડરપોક સ્વભાવને કારણે તેના લગ્ન નરેન સાથે કરાવવાની ના પાડી દે છે. પરંતુ, જ્યારે મનીષા એક સુરતી કુટુંબને રીંછના હુમલાથી બચાવે છે, ત્યારે તેની બહાદુરી સૌની સામે આવે છે અને સૌનું તેના પ્રત્યેનું ‘પારખું’ (મૂલ્યાંકન) બદલાઈ જાય છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ અને પાત્રાલેખન
- પ્રકાર (એકાંકી): આ એકાંકી સંવાદો દ્વારા વાર્તાને ગતિશીલ રાખે છે અને ટૂંકાણમાં એક મજબૂત સંદેશ આપે છે.
- લેખક (જયંતિલાલ દલાલ): તેઓ ગુજરાતી સાહિત્યમાં એકાંકી, નાટક અને વાર્તા લેખન માટે પ્રખ્યાત છે. તેમની શૈલી સરળ અને અસરકારક હોય છે.
- થીમ (પૂર્વગ્રહ અને સાચી ઓળખ): એકાંકી બતાવે છે કે કોઈ વ્યક્તિ વિશે બાંધેલા મંતવ્યો હંમેશા સાચા નથી હોતા. સાચી ઓળખ તેના કર્મોથી થાય છે, બાહ્ય દેખાવથી નહીં.
- પાત્રો:
- મનીષા: શરૂઆતમાં ડરપોક દેખાતી પણ વાસ્તવમાં અત્યંત બહાદુર અને સાહસિક યુવતી.
- નરેન: વન-વિભાગનો અધિકારી, જે મનીષાને પ્રેમ કરે છે પણ તેના પિતાના નિર્ણયને માને છે.
- વિરાટ બાબુ (પિતા): પોતાની દીકરીની ચિંતા કરનાર પિતા, જે અંતે તેની બહાદુરીને સ્વીકારે છે.
- ડૉક્ટર અને અન્ય પાત્રો: વાર્તાને આગળ વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે.
પાત્રો અને તેમની લાક્ષણિકતાઓ
| પાત્ર | લાક્ષણિકતા |
|---|---|
| મનીષા દેસાઈ | બહાદુર, સાહસિક, સંવેદનશીલ |
| નરેન | પ્રેમાળ, ફરજનિષ્ઠ, પિતાની આજ્ઞાનું પાલન કરનાર |
| વિરાટ બાબુ | પ્રેમાળ પિતા, શરૂઆતમાં પૂર્વગ્રહથી પીડિત |
| ડૉક્ટર | સમજદાર, પરિસ્થિતિને ઉકેલનાર |
ઝડપી પુનરાવર્તન (Quick Revision)
- પાઠનું નામ: પારખું
- લેખક: જયંતિલાલ દલાલ
- સાહિત્ય પ્રકાર: એકાંકી (One-act play)
- મુખ્ય સંદેશ: વ્યક્તિનું સાચું પારખું તેના કાર્યોથી થાય છે, પૂર્વગ્રહોથી નહીં.
- મુખ્ય ઘટના: મનીષા દ્વારા સુરતી કુટુંબને રીંછથી બચાવવાની ઘટના.
- અંત: નરેન અને મનીષાના લગ્નની સ્વીકૃતિ.
વધારાના પ્રેક્ટિસ પ્રશ્નો
- એકાંકીમાં ‘પારખું’ કોનું અને કેવી રીતે થાય છે? વિસ્તારથી સમજાવો.
- નરેનના પાત્રની લાક્ષણિકતાઓ વર્ણવો.
- “માણસ વિશેનો પૂર્વગ્રહ કેટલીકવાર કેટલો ખોટો સાબિત થઈ શકે છે.” – આ વિધાનને ‘પારખું’ એકાંકીના આધારે સમજાવો.
- જયંતિલાલ દલાલના સાહિત્યિક પ્રદાન વિશે ટૂંકમાં માહિતી આપો.
- એકાંકીના શીર્ષકની યથાર્થતા ચર્ચો.
