Vowel Harmony & Consonant Harmony (गारां रिंसारथि आरो खौरां रिंसारथि) MCQs Quiz | Class 9
This quiz is for Class IX students studying Bodo (Code 092), focusing on Unit Section C: Grammar. It specifically covers the topic of Vowel Harmony & Consonant Harmony (गारां रिंसारथि आरो खौरां रिंसारथि), testing your knowledge on the rules and correct usage of these grammatical principles. Attempt all questions and click ‘Submit Quiz’ to see your score. You can also download a PDF of your answers after completing the quiz.
गारां रिंसारथि आरो खौरां रिंसारथि (Vowel and Consonant Harmony)
बडो रावआव सोदोब दानायाव गारां आरो खौरां आयदाफोरनि गेजेराव मोनसे मिलिथाय थायो। बेखौनो रिंसारथि बुंनाय जायो। बेयो मोननै रोखोमनि – गारां रिंसारथि आरो खौरां रिंसारथि।
1. गारां रिंसारथि (Vowel Harmony)
बडो रावआव मोनसे सोदोबनि सिङाव थानाय गारांफोरनि गेजेराव थानाय मिलिथाइखौनो गारां रिंसारथि बुङो। बेयो साउस्रि आरो सोदोबखौ खोनानो मोजां खालामो। बेनि नेमफोरा गाहायाव होनाय जाबाय:
- आगोसार गारां (Front Vowels): ‘इ’ आरो ‘ए’ गारांफोर थानाय सोदोबनि उनाव दाजाबदेर जानाय बिजाब दान्थिआवबो ‘इ’ बा ‘ए’ गारांआनो थायो। जेरै: बिर-नो -> बिरनो, बेर-नो -> बेरनो।
- लिंसार गारां (Back Vowels): ‘अ’, ‘आ’, ‘उ’ गारांफोर थानाय सोदोबनि उनाव दाजाबदेर जानाय बिजाब दान्थिआवबो ‘अ’, ‘आ’, ‘उ’ गारांआनो थायो। जेरै: जा-नाय -> जानाय, नु-नो -> नुनो, माव-नाय -> मावनाय।
- गोख्रों आरो गोरलें गारां (High and Low Vowels): बडो रावआव गोख्रों गारां (‘इ’, ‘उ’) आरो गोरलें गारां (‘ए’, ‘अ’) नि गेजेरावबो मिलिथाय थायो। जेरै: फिसा -> फिसाफोर (आ-अ), बिमा -> बिमाफोर (इ-अ)।
2. खौरां रिंसारथि (Consonant Harmony)
मोनसे सोदोबनि सिङाव मोनसे खौरांनि थाखाय गुबुन मोनसे खौरानि सोलायनायखौनो खौरां रिंसारथि बुङो। बेयो बांसिनानो दाजाबदेरनि थाखाय जायो।
- थावनियारि (Assimilation): मोनसे खौरांनि आगानआव गुबुन मोनसे खौरांआ बेनि महर लायो। जेरै: जाद-नाय -> जान्नाय (‘द’ आ ‘न’ जालाङो), साद-नाय -> सान्नाय।
- नाखोरारि (Nasalization): ‘म’ बा ‘न’ खौरांनि सिगाङाव थानाय गारांआ नाखोरा जायो। जेरै: जा -> जामोन (जामँ), फा -> फांथे।
गारां आरो खौरां रिंसारथिनि फारागथि
| बिथिं | गारां रिंसारथि | खौरां रिंसारथि |
|---|---|---|
| सोलायनाय आखु | गारांफोरनि गेजेराव मिलिथाय थायो। | खौरांफोरनि गेजेराव सोलाय-सोल’ जायो। |
| मावफुंनाय | सोदोबनि साउस्रिखौ मोजां खालामो। | सोदोबखौ बुंनो गोरलै खालामो। |
| बिदिन्थि | बिर-नो -> बिरनो, जा-नाय -> जानाय | साद-नाय -> सान्नाय, बोद-नो -> बोन्नो |
खुलुमनाय (Quick Revision Points)
- बडो रावआव गारां रिंसारथि मोननै हानजायाव जायो: आगोसार गारां (इ, ए) आरो लिंसार गारां (अ, आ, उ)।
- मोनसे सोदोबआव सासे हानजानि गारांआनो थायो।
- खौरां रिंसारथिया बांसिनानो थावनियारि (assimilation) आखुनि जायो।
- ‘द’ खौरांआ ‘न’ खौरांनि सिगाङाव ‘न’ जालाङो।
रोखोमनि सोलोंथाइ (Practice Questions)
1. “बेर-” जों “-नो” दाजाबदेरब्ला मा जागोन?
फिननाय: बेरनो (ए-ए गारां रिंसारथि)
2. गाहायनि बबे सोदोबआव खौरां रिंसारथिनि बिदिन्थि दं?
फिननाय: जान्नाय (जाद-नाय निफ्राय)
3. “थार-” सोदोबनि उनाव “-थि” दाजाबदेरब्ला मा जागोन?
फिननाय: थारथि (आ-इ, रिंसारथि मानिया)
4. “नु-” जों “-बाय” दाजाबदेरब्ला मा जायो?
फिननाय: नुबाय (उ-आ, गारां रिंसारथि)
5. “बोद-नाय” नि थार महरआ मा?
फिननाय: बोन्नाय (खौरां रिंसारथि)