i) Sandhi (Swar, Byanjan) MCQs Quiz | Class 9
This quiz is for Class IX (2024-25) students of Assamese (Code 014), focusing on Section C: Grammar. The topic is Sandhi, specifically Swar and Byanjan Sandhi, covering VSA type questions. Answer all 10 multiple-choice questions below. After submitting, you can review your answers and download the PDF answer sheet for your records.
সন্ধি (স্বৰ আৰু ব্যঞ্জন) – এক আলোচনা
অসমীয়া ব্যাকৰণত, সন্ধি হ’ল এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায়। সন্ধিৰ অৰ্থ হ’ল ‘মিলন’। যেতিয়া দুটা শব্দ ওচৰা-উচৰিকৈ আহি উচ্চাৰণৰ সুবিধাৰ বাবে প্ৰথম শব্দৰ শেষ বৰ্ণ আৰু দ্বিতীয় শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণ মিলি যায়, তাকে সন্ধি বোলে। ই ভাষাক অধিক শ্ৰুতিমধুৰ আৰু সংক্ষিপ্ত কৰে।
সন্ধিৰ প্ৰকাৰ
অসমীয়া ব্যাকৰণত সন্ধি প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ:
- স্বৰ সন্ধি (Swar Sandhi): যেতিয়া স্বৰবৰ্ণৰ লগত স্বৰবৰ্ণৰ মিলন হয়, তেতিয়া তাক স্বৰ সন্ধি বোলে।
- ব্যঞ্জন সন্ধি (Byanjan Sandhi): যেতিয়া ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ লগত স্বৰবৰ্ণ বা ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ মিলন হয়, তেতিয়া তাক ব্যঞ্জন সন্ধি বোলে।
১. স্বৰ সন্ধি (Swar Sandhi)
স্বৰ সন্ধিৰ কেইটামান প্ৰধান নিয়ম তলত দিয়া হ’ল:
- দীৰ্ঘ সন্ধি: একে ধৰণৰ দুটা হ্ৰস্ব বা দীৰ্ঘ স্বৰ মিলি দীৰ্ঘ স্বৰ হয়। যেনে: অ/আ + অ/আ = আ।
উদাহৰণ: হিম + আলয় = হিমালয়; বিদ্যা + অৰ্থী = বিদ্যাৰ্থী। - গুণ সন্ধি: অ বা আ-ৰ পিছত ই/ঈ থাকিলে ‘এ’ হয়; উ/ঊ থাকিলে ‘ও’ হয়।
উদাহৰণ: দেৱ + ইন্দ্ৰ = দেৱেন্দ্ৰ; সূৰ্য + উদয় = সূৰ্যোদয়। - বৃদ্ধি সন্ধি: অ বা আ-ৰ পিছত এ/ঐ থাকিলে ‘ঐ’ হয়; ও/ঔ থাকিলে ‘ঔ’ হয়।
উদাহৰণ: জন + এক = জনৈক; মহা + ঔষধ = মহৌষধ। - যণ সন্ধি: ই/ঈ, উ/ঊ, ঋ-ৰ পিছত অন্য স্বৰবৰ্ণ থাকিলে ক্ৰমে য, ৱ, ৰ হয়।
উদাহৰণ: ইতি + আদি = ইত্যাদি; সু + আগত = স্বাগতম।
২. ব্যঞ্জন সন্ধি (Byanjan Sandhi)
ব্যঞ্জন সন্ধিৰ নিয়মবোৰ অলপ জটিল, কিন্তু কিছুমান মূল নীতি মনত ৰাখিলে সহজ হয়।
- বৰ্গৰ প্ৰথম বৰ্ণ (ক, চ, ট, ত, প)ৰ পিছত কোনো বৰ্গৰ তৃতীয় বা চতুৰ্থ বৰ্ণ থাকিলে প্ৰথম বৰ্ণটো একে বৰ্গৰ তৃতীয় বৰ্ণ (গ, জ, ড, দ, ব) হয়।
উদাহৰণ: দিক্ + গজ = দিগ্গজ; সৎ + গতি = সদ্গতি। - ‘ত’ বা ‘দ’-ৰ পিছত ‘চ’ বা ‘ছ’ থাকিলে ‘চ্চ’ হয়; ‘জ’ বা ‘ঝ’ থাকিলে ‘জ্জ’ হয়।
উদাহৰণ: উৎ + ছেদ = উচ্ছেদ; সৎ + জন = সজ্জন। - ‘ম’-ৰ পিছত কোনো স্পৰ্শ বৰ্ণ থাকিলে ‘ম’ সেই বৰ্গৰ পঞ্চম বৰ্ণ বা অনুস্বাৰ (ং) হয়।
উদাহৰণ: সম্ + বাদ = সংবাদ; সম্ + গতি = সংগতি।
সন্ধিৰ কিছুমান নিয়মৰ সাৰাংশ
| প্ৰথম বৰ্ণ | দ্বিতীয় বৰ্ণ | ফলাফল | উদাহৰণ |
|---|---|---|---|
| অ / আ | ই / ঈ | এ | নৰ + ইন্দ্ৰ = নৰেন্দ্ৰ |
| অ / আ | উ / ঊ | ও | চন্দ্ৰ + উদয় = চন্দ্ৰোদয় |
| ক্ / চ্ / ট্ / ত্ / প্ | গ / ঘ / দ / ধ আদি | গ্ / জ্ / ড্ / দ্ / ব্ | বাক্ + দান = বাগদান |
| ত্ | চ / ছ | চ্চ | উৎ + চাটন = উচ্চাটন |
দ্ৰুত পুনৰাবৃত্তি (Quick Revision)
- সন্ধি মানে ওচৰা-উচৰি দুটা বৰ্ণৰ মিলন।
- স্বৰ + স্বৰ = স্বৰ সন্ধি।
- ব্যঞ্জন + (স্বৰ বা ব্যঞ্জন) = ব্যঞ্জন সন্ধি।
- সন্ধিৰ নিয়মবোৰ মনত ৰাখিলে শব্দৰ গঠন আৰু অৰ্থ বুজাত সুবিধা হয়।
- সন্ধি-বিচ্ছেদ কৰোতে মূল শব্দ দুটাৰ অৰ্থ বজাই ৰখাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ।
অনুশীলনৰ বাবে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন
- ‘পৱন’ শব্দটোৰ সন্ধি বিচ্ছেদ কৰা।
- ‘উজ্জ্বল’ শব্দটো কোন সন্ধিৰ উদাহৰণ?
- ‘মনোৰম’ শব্দটোৰ সন্ধি বিচ্ছেদ কি হ’ব?
- ‘নদীশ’ শব্দটোৰ সন্ধি বিচ্ছেদ কৰা।
- ‘ষড়ানন’ শব্দটোৰ সন্ধি বিচ্ছেদ কি?
