7. નવસર્જનની વાટે MCQs Quiz | Class 9

‘નવસર્જનની વાટે’ કાવ્યની સમજૂતી

‘નવસર્જનની વાટે’ એ કવિ બાલમુકુન્દ દવે દ્વારા રચિત એક પ્રેરણાદાયી ગીત છે. આ કાવ્યમાં કવિ એક નવા, સુંદર અને ભેદભાવ રહિત સમાજ અને વિશ્વના નિર્માણની વાત કરે છે. તેઓ યુવાનોને જૂની સ્વાર્થી વૃત્તિઓ, વેરઝેર અને સંકુચિતતા છોડીને પ્રેમ, સમાનતા અને વિશ્વબંધુત્વના માર્ગે આગળ વધવા માટે આહ્વાન કરે છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ અને સંદેશ

• નવસર્જનનો માર્ગ: કવિ સૌને ભેગા મળીને એક નવા યુગનું નિર્માણ કરવા માટે પ્રેરણા આપે છે. આ માર્ગ પ્રેમ, સમાનતા અને એકતાનો છે.
• ભેદભાવનો ત્યાગ: કાવ્યમાં ઊંચ-નીચ, જ્ઞાતિ-જાતિ અને ધર્મના ભેદભાવોને ભૂલી જવાની વાત કરવામાં આવી છે. સૌ માનવીને એકસમાન ગણવાનો સંદેશ અપાયો છે.
• વિશ્વબંધુત્વની ભાવના: કવિ સમગ્ર વિશ્વને એક ‘વિશ્વવાટિકા’ (બગીચો) તરીકે જુએ છે અને સૌને સાથે મળીને તેને સુગંધિત બનાવવાની હાકલ કરે છે.
• આત્મબળ અને શ્રદ્ધા: કવિ પોતાનામાં રહેલી શક્તિ અને શ્રદ્ધા પર વિશ્વાસ રાખીને આગળ વધવાની વાત કરે છે, જેથી એક નવા સમાજનું નિર્માણ થઈ શકે.

કવિ પરિચય: બાલમુકુન્દ દવે

બાલમુકુન્દ મણિશંકર દવેનો જન્મ વડોદરા જિલ્લાના મસ્તુપુરા ગામમાં થયો હતો. તેમણે પોતાનું જીવન પત્રકારત્વ અને સાહિત્ય ક્ષેત્રે સમર્પિત કર્યું હતું. તેમના ગીતોમાં લય, માધુર્ય અને ભાવની સુંદર અભિવ્યક્તિ જોવા મળે છે. ‘પરિક્રમા’, ‘કુંતલ’, ‘ચાંદની’ તેમના જાણીતા કાવ્યસંગ્રહો છે. ‘નવસર્જનની વાટે’ ગીત તેમની પ્રગતિશીલ વિચારધારા અને માનવતાવાદી દ્રષ્ટિકોણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

મહત્વના શબ્દાર્થ

ઝડપી પુનરાવર્તન (Quick Revision)

• કાવ્ય: નવસર્જનની વાટે
• કવિ: બાલમુકુન્દ દવે
• પ્રકાર: ગીત
• મુખ્ય ભાવ: વિશ્વબંધુત્વ, સમાનતા અને નવ નિર્માણ
• સંદેશ: જૂના ભેદભાવો ભૂલીને પ્રેમ અને એકતાથી નવા સમાજની રચના કરવી.

વધારાના પ્રેક્ટિસ પ્રશ્નો

1. કવિ ‘વિઘ્નના વંટોળ’ વચ્ચે શું સ્થિર રાખવાનું કહે છે?
2. ‘અંતરમાં ભરીએ શ્રદ્ધા’ – આ પંક્તિ દ્વારા કવિ શું સૂચવે છે?
3. કવિના મતે ‘માનવીની એકતા’ શા માટે જરૂરી છે?
4. ‘નવસર્જનની વાટે’ કાવ્ય યુવાનોને શું પ્રેરણા આપે છે?
5. કાવ્યમાં ‘નૂતન પ્રભાત’ શાનું પ્રતીક છે?