5. તું તારા દિલનો દીવો MCQs Quiz | Class 9
આ ક્વિઝ Class IX વિષય Gujarati (Code 010) ના Unit કાવ્ય (Poetry) પર આધારિત છે. તે Topic 5. તું તારા દિલનો દીવો ને આવરી લે છે, જેમાં પ્રકાર: ઊર્મિગીત, કવિ: ભોગીલાલ ગાંધી, અને લેસન: 3 જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. તમારા જ્ઞાનનું પરીક્ષણ કરવા માટે બધા પ્રશ્નોના જવાબ આપો અને અંતે “Submit Quiz” બટન પર ક્લિક કરો. તમે તમારા જવાબોની PDF પણ ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
કાવ્ય 5: તું તારા દિલનો દીવો
આ ઊર્મિગીત કવિ ભોગીલાલ ગાંધી દ્વારા રચવામાં આવ્યું છે. આ કાવ્યમાં કવિએ આત્મનિર્ભરતા અને પોતાના આંતરિક શક્તિને ઓળખવાનો સંદેશ આપ્યો છે. કવિ કહે છે કે માણસે બહારના પ્રકાશ કે બીજાના સહારે જીવવાને બદલે પોતાના દિલનો દીવો પ્રગટાવીને, એટલે કે પોતાની બુદ્ધિ અને શક્તિથી આગળ વધવું જોઈએ.
મુખ્ય મુદ્દાઓ અને સમજૂતી
- આત્મશક્તિનો મહિમા: કાવ્યનો કેન્દ્રવર્તી વિચાર એ છે કે સાચો પ્રકાશ અને સાચો માર્ગ આપણી અંદર જ રહેલો છે. આપણે કોઈ બીજા પાસેથી ‘તેજ’ ઉછીનું લેવાની જરૂર નથી.
- નાશવંત શરીર: કવિ ‘કોડિયું તારું કાચી માટીનું’ કહીને સમજાવે છે કે આપણું શરીર નાશવંત છે, પરંતુ આપણી અંદર રહેલો આત્મા એ જ સાચો દીવો છે, જેને આપણે પ્રજ્વલિત રાખવાનો છે.
- બાહ્ય પ્રકાશની મર્યાદા: આકાશમાં સૂરજ, ચંદ્ર અને તારાઓ હોવા છતાં, જો આપણી અંદર અંધકાર હોય તો તે બાહ્ય પ્રકાશ નકામો છે. આંતરિક જ્ઞાન અને શક્તિ જ સાચો માર્ગ બતાવી શકે છે.
- સ્વાવલંબનનો સંદેશ: ‘તું તારા દિલનો દીવો થા ને ઓ રે ઓ રે ઓ ભાયા’ – આ પંક્તિ દ્વારા કવિ દરેક વ્યક્તિને સ્વાવલંબી બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
કવિ પરિચય: ભોગીલાલ ગાંધી ‘ઉપવાસી’
ભોગીલાલ ગાંધીનો જન્મ અરવલ્લી જિલ્લાના મોડાસામાં થયો હતો. તેમનું ઉપનામ ‘ઉપવાસી’ હતું. તેમણે જેલવાસ દરમિયાન પણ માર્ક્સવાદી સાહિત્યનું વાંચન કર્યું હતું. તેમણે જ્ઞાનગંગોત્રી ગ્રંથશ્રેણીનું સંપાદન કર્યું હતું અને સામાજિક કાર્યોમાં સક્રિય રહ્યા હતા. તેમની કવિતામાં સરળતા અને ગહન વિચાર જોવા મળે છે.
| કાવ્યનું શીર્ષક | કવિ | સાહિત્ય પ્રકાર | મુખ્ય સંદેશ |
|---|---|---|---|
| તું તારા દિલનો દીવો | ભોગીલાલ ગાંધી ‘ઉપવાસી’ | ઊર્મિગીત | આત્મનિર્ભરતા અને આત્મશક્તિ |
ઝડપી પુનરાવર્તન (Quick Revision)
- આ કાવ્યનો પ્રકાર ઊર્મિગીત છે.
- કવિનું નામ ભોગીલાલ ગાંધી અને ઉપનામ ‘ઉપવાસી’ છે.
- કાવ્યનો મુખ્ય ભાવ આત્મશક્તિ અને સ્વાવલંબન છે.
- કવિ પારકા તેજ અને છાયા પર નિર્ભર રહેવાની ના પાડે છે.
- માણસનું શરીર કાચી માટીના કોડિયા જેવું નાશવંત છે.
- સાચો પ્રકાશ પોતાના દિલમાંથી જ મળે છે.
વધારાના પ્રેક્ટિસ પ્રશ્નો
- કવિના મતે ‘પારકા તેજ’ અને ‘છાયા’ શું છે?
- ‘દિલનો દીવો’ પ્રગટાવવાનો અર્થ શું થાય છે?
- કવિએ શરીરને ‘કાચી માટીના કોડિયા’ સાથે કેમ સરખાવ્યું છે?
- આ કાવ્ય આજના સમયમાં કેવી રીતે પ્રસ્તુત છે? તમારા શબ્દોમાં સમજાવો.
- ‘આત્મનિર્ભરતા’ વિશે પાંચ વાક્યો લખો.
