18. દીકરીની વિદાય MCQs Quiz | Class 9
આ ક્વિઝ ધોરણ 9, વિષય ગુજરાતી (કોડ 010) ના કાવ્ય એકમ પર આધારિત છે. આ ક્વિઝમાં કાવ્ય 18, ‘દીકરીની વિદાય’ ના મહત્વના પ્રશ્નોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં કાવ્યનો પ્રકાર (ગીત), કવિ (અનિલ ચાવડા), અને કાવ્યના મુખ્ય ભાવોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. ક્વિઝ પૂર્ણ કર્યા પછી, ‘Submit Quiz’ બટન પર ક્લિક કરો અને તમારા જવાબો તપાસો. તમે તમારા પરિણામનું PDF પણ ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
કાવ્ય 18: દીકરીની વિદાય
‘દીકરીની વિદાય’ એ કવિ અનિલ ચાવડા દ્વારા રચિત એક અત્યંત ભાવવાહી ગીત છે. આ કાવ્યમાં દીકરીના લગ્ન પ્રસંગે પિતાના હૃદયમાં ઉદ્ભવતી વેદના અને વાત્સલ્યનો સુંદર સમન્વય રજૂ થયો છે. દીકરીને સાસરે વળાવતી વખતે પિતાની મનઃસ્થિતિનું કરુણ અને માર્મિક ચિત્રણ આ કાવ્યનું મુખ્ય હાર્દ છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ અને સમજૂતી
- પ્રકાર: ગીત – આ કાવ્ય ગેય સ્વરૂપનું છે, એટલે કે તેને ગાઈ શકાય છે. તેની ભાષા સરળ, સહજ અને ભાવસભર છે, જે ગીત પ્રકારને અનુરૂપ છે.
- કવિ: અનિલ ચાવડા – અનિલ ચાવડા આધુનિક ગુજરાતી સાહિત્યના જાણીતા કવિ છે. તેમની રચનાઓમાં સંવેદના, સાદગી અને ઊંડાણ જોવા મળે છે. ‘દીકરીની વિદાય’ તેમની શ્રેષ્ઠ રચનાઓમાંથી એક છે.
- વિષયવસ્તુ: કાવ્યનું કેન્દ્રબિંદુ દીકરીની વિદાય છે. વર્ષો સુધી જે દીકરી ઘરમાં કિલકિલાટ કરતી હતી, તે આજે પારકા ઘરે જઈ રહી છે. આ વિદાયની ક્ષણ પિતા માટે અત્યંત વસમી હોય છે. તેમની આંખો આંસુથી છલકાઈ જાય છે અને ઘર સૂનું-સૂનું લાગે છે.
- પિતાની વેદના: કવિએ પિતાની મનોવેદનાને સચોટ રીતે વ્યક્ત કરી છે. દીકરી ભલે શારીરિક રીતે દૂર જઈ રહી હોય, પરંતુ તેની યાદો અને સ્મરણો હંમેશા પિતાના હૃદયમાં જીવંત રહે છે. ઘરનો ખાલીપો અને દીકરીની ગેરહાજરી પિતાને સતત સતાવે છે.
- પ્રતીકોનો ઉપયોગ: કવિએ તુલસીનો ક્યારો, શરણાઈનો સૂર જેવા પ્રતીકો દ્વારા વિદાયની ક્ષણની ગંભીરતા અને પિતાના દુઃખને વધુ ઘેરું બનાવ્યું છે.
કાવ્યમાં વ્યક્ત થતા ભાવો
| ભાવ | વર્ણન |
|---|---|
| વાત્સલ્ય | પિતાનો દીકરી પ્રત્યેનો અપાર પ્રેમ અને સ્નેહ. |
| વિરહ/વેદના | દીકરીના દૂર જવાથી થતું દુઃખ અને એકલતાની લાગણી. |
| કરુણા | વિદાયની ક્ષણનું હૃદયસ્પર્શી અને કરુણ વાતાવરણ. |
| સ્મૃતિ | દીકરી સાથે વિતાવેલી પળોની યાદો. |
ઝડપી પુનરાવર્તન (Quick Revision)
- આ કાવ્યનો સાહિત્ય પ્રકાર ‘ગીત’ છે.
- આ કાવ્યના કવિ ‘અનિલ ચાવડા’ છે.
- કાવ્યનો મુખ્ય વિષય દીકરીની વિદાય અને પિતાની મનોવેદના છે.
- પિતા માટે દીકરીની વિદાય એ અત્યંત દુઃખદાયક પ્રસંગ છે.
- શરણાઈનો સૂર વિદાયની કરુણતાને વધુ ઘેરી બનાવે છે.
- દીકરીના ગયા પછી પિતાને ઘર ખાલી અને સૂનું લાગે છે.
વધુ અભ્યાસ માટેના પ્રશ્નો
- ‘દીકરીની વિદાય’ કાવ્યમાં પિતાની મનોવ્યથા તમારા શબ્દોમાં વર્ણવો.
- કવિએ દીકરીને કોની સાથે સરખાવી છે? શા માટે?
- “આંસુથી ભીંજાયેલી પાંપણ” – આ પંક્તિનો ભાવાર્થ સ્પષ્ટ કરો.
- કાવ્યનું શીર્ષક ‘દીકરીની વિદાય’ કેટલું યથાર્થ છે? ચર્ચા કરો.
- કાવ્યમાં આવતા સામાજિક રિવાજો પર ટિપ્પણી કરો.
