సమాసము (IX) MCQs Quiz | Class 9
క్లాస్: IX, సబ్జెక్ట్: TELUGU TELANGANA (089), యూనిట్: Grammar, టాపిక్: సమాసము. ఈ క్విజ్ ద్వంద్వ సమాసం యొక్క నిర్వచనం, రకాన్ని గుర్తించడం, సమాస పదాలను విడదీయడం మరియు సరైన ఎంపికను ఎంచుకోవడం వంటి అంశాలను కవర్ చేస్తుంది. మీ సమాధానాలను సమర్పించి, మీ ఫలితాలను వీక్షించండి మరియు సమాధానాలతో కూడిన PDFను డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
సమాసము మరియు ద్వంద్వ సమాసం
పరిచయం:
తెలుగు వ్యాకరణంలో సమాసాలు ఒక ముఖ్యమైన భాగం. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటాన్ని సమాసం అంటారు. దీని వల్ల భాషలో సంక్షిప్తత, సౌందర్యం పెరుగుతాయి. అనేక రకాల సమాసాలలో, ద్వంద్వ సమాసం ఒకటి. ఈ విభాగంలో మనం ద్వంద్వ సమాసం గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.
సమాసం అంటే ఏమిటి?
‘సమసనం సమాసః’ అనగా అనేక పదాలు కలిసి ఒక పదంగా ఏర్పడటమే సమాసం. దీనిని ‘కలపడం’ లేదా ‘కూర్చడం’ అని అర్థం చేసుకోవచ్చు. సమాసం వల్ల పదాల సంఖ్య తగ్గి, వాక్యం సులభంగా, స్పష్టంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, ‘రాముడు మరియు లక్ష్మణుడు’ అనడానికి బదులుగా ‘రామలక్ష్మణులు’ అనడం.
ద్వంద్వ సమాసం – నిర్వచనం మరియు లక్షణాలు:
రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నామవాచకాలు సమాన ప్రాధాన్యతతో కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటాన్ని ద్వంద్వ సమాసం అంటారు. ఈ సమాసంలో ఉన్న ప్రతి పదానికి సమాన ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది.
- నిర్వచనం: ‘మరియు’, ‘యును’ వంటి పదాలతో విగ్రహ వాక్యం చెప్పదగిన నామవాచక పదాల కలయిక.
- లక్షణాలు:
- ఉభయ పద ప్రాధాన్యం: సమాసంలో ఉన్న ప్రతి పదానికి సమానమైన ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
- విగ్రహ వాక్యం: విడదీసినప్పుడు ‘మరియు’, ‘యును’ లేదా ‘లేదా’ వంటి పదాలు వస్తాయి (కాని తెలుగులో ‘యును’ అనేది సర్వసాధారణం).
- అందరివాచకం: అనేకసార్లు రెండు పదాలు కలిపి ఒక సమూహాన్ని సూచిస్తాయి.
ద్వంద్వ సమాస రకాలను గుర్తించడం:
ద్వంద్వ సమాసాలను గుర్తించడానికి, పదాల అర్థం, వాటి మధ్య సంబంధం మరియు విగ్రహ వాక్యం చాలా ముఖ్యం.
ఉదాహరణలు:
- అన్నాచెల్లెళ్ళు: అన్నయును, చెల్లెలును (సమాన ప్రాధాన్యత ఉన్న వ్యక్తులు)
- కూరగాయలు: కూరయును, కాయయును (రెండు వస్తువులకు ప్రాధాన్యత)
- సుఖదుఃఖాలు: సుఖమును, దుఃఖమును (రెండు భావాలకు ప్రాధాన్యత)
సమాస పదాలను విడదీయడం (విగ్రహ వాక్యం):
ద్వంద్వ సమాస పదాలను విడదీసేటప్పుడు, వాటి మధ్య ‘యును’ లేదా ‘మరియు’ అనే అర్థం వచ్చేలా విడదీయాలి.
| సమాస పదం | విగ్రహ వాక్యం |
|---|---|
| సీతారాములు | సీతయును రాముడును |
| కాలుచేతులు | కాలును చేయియును |
| పాపపుణ్యాలు | పాపమును పుణ్యమును |
| దేశ విదేశాలు | దేశమును, విదేశమును |
సరైన ఎంపికను ఎంచుకోవడం:
పరీక్షలలో ద్వంద్వ సమాసాలను గుర్తించడానికి, ఇచ్చిన పదాలలో ఏవి సమాన ప్రాధాన్యతతో ఉన్నాయో, మరియు విగ్రహ వాక్యం చేసినప్పుడు ‘యును’ లేదా ‘మరియు’ అనే అర్థం వస్తుందో గమనించాలి.
త్వరిత పునశ్చరణ:
- సమాసం = పదాల సంక్షిప్తీకరణ.
- ద్వంద్వ సమాసం = ఉభయపద ప్రాధాన్యం.
- విగ్రహ వాక్యం = ‘యును’ / ‘మరియు’.
- ద్వంద్వ సమాసంలో సంఖ్యావాచకాలు ఉండవు (అది ద్విగు సమాసం లక్షణం).
- ద్వంద్వ సమాసాలు సమూహాన్ని సూచించవచ్చు.
అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు:
- ‘రామలక్ష్మణులు’ పదానికి విగ్రహ వాక్యం రాయండి.
అ) రాముడును లక్ష్మణుడును
ఆ) రాముడితో లక్ష్మణుడు
ఇ) రాముడికి లక్ష్మణుడు
ఈ) రాముడు లేదా లక్ష్మణుడు - కింది వాటిలో ‘ద్వంద్వ సమాసం’ ఏది?
అ) దశరథుడు
ఆ) పగలురాత్రి
ఇ) సప్తర్షులు
ఈ) మహాత్ముడు - ‘ధన కనక వస్తువులు’ ఏ రకమైన సమాసం?
అ) కర్మధారయ సమాసం
ఆ) ద్విగు సమాసం
ఇ) ద్వంద్వ సమాసం
ఈ) తత్పురుష సమాసం - ‘పాడి పంటలు’ పదానికి విగ్రహ వాక్యం ఏది?
అ) పాడియును పంటయును
ఆ) పాడి వంటి పంటలు
ఇ) పాడి కొరకు పంటలు
ఈ) పాడి నుండి పంటలు - కింది వాటిలో ద్వంద్వ సమాసం కాని దానిని గుర్తించండి.
అ) కష్టసుఖాలు
ఆ) పక్షులు మృగాలు
ఇ) రాతినేల
ఈ) అగ్ని వాయువులు
