తెలుగు సంధులు (IX) MCQs Quiz | Class 9

తొమ్మిదో తరగతి తెలుగు తెలంగాణ (089) వ్యాకరణం విభాగానికి సంబంధించిన ‘తెలుగు సంధులు’ MCQs క్విజ్. ఈ క్విజ్ గసడద్వమదేశ సంధి నిర్వచనం, నియమాలను గుర్తించడం, సరైన సంధిని ఎంచుకోవడం, పదాలను విడదీయడం/కలపడం, మరియు పాఠ్యపుస్తకం నుండి ఉదాహరణలను కవర్ చేస్తుంది. మీ సమాధానాలను సమర్పించి, మీ ఫలితాల PDFను డౌన్‌లోడ్ చేసుకోండి.

తెలుగు సంధులు – గసడద్వమదేశ సంధిపై వివరణ

తెలుగు భాషలో పదాలు కలిసే విధానాన్ని సంధులు అంటారు. సంధుల వల్ల భాష సుందరంగా, పఠనయోగ్యంగా మారుతుంది. తెలుగు సంధులు అన్యదేశ్యాల నుండి గ్రహించిన సంస్కృత సంధులకు భిన్నంగా తెలుగు పదాల మధ్య ఏర్పడతాయి. ఈ విభాగంలో, మనం తెలుగు సంధులలో ఒక ముఖ్యమైన సంధి అయిన ‘గసడద్వమదేశ సంధి’ గురించి వివరంగా నేర్చుకుందాం.

గసడద్వమదేశ సంధి – వివరణ:

నిర్వచనం:

ద్రుతప్రకృతికములపై వచ్చు క, చ, ట, త, ప లకు గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశమగును.

“ద్రుతం” అనగా ‘న్’ (నకారం). ‘న్’ వర్ణం చివర ఉండే పదాలను ద్రుతప్రకృతికములు అంటారు. ఉదాహరణకు: వచ్చెను, చేసెను, చూచెను, పలికెను, అనెను.

ఈ ద్రుతప్రకృతిక పదాలకు పరుషములైన క, చ, ట, త, ప లు పరమైనప్పుడు, ఆ పరుషాలకు బదులుగా వరుసగా వాటి సరళాలైన గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి.

నియమాలు:

  • సంధి జరిగే ముందు పదం ద్రుతప్రకృతికమై ఉండాలి (అంటే ‘న్’ తో అంతం కావాలి).
  • సంధి జరిగే తరువాత పదం పరుషాలతో (క, చ, ట, త, ప) ప్రారంభం కావాలి.
  • ‘న్’ వర్ణమునకు తర్వాతి పదం యొక్క మొదటి అక్షరం పరుషమైతే, ఆ పరుషము స్థానంలో దాని సంబంధిత గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి.
    • ‘క’ కు ‘గ’
    • ‘చ’ కు ‘స’
    • ‘ట’ కు ‘డ’
    • ‘త’ కు ‘ద’
    • ‘ప’ కు ‘వ’

ఉదాహరణలు:

సంధి విడదీసిన రూపం కలిపిన రూపం వివరణ
వచ్చెను + కనుక వచ్చెనుగనుక ‘క’ కు ‘గ’ ఆదేశం
చేసెను + చూచెను చేసెనుసూచెను ‘చ’ కు ‘స’ ఆదేశం
పలికెను + తల్లి పలికెనుదల్లి ‘త’ కు ‘ద’ ఆదేశం
అనెను + పోవ అనెనువోవ ‘ప’ కు ‘వ’ ఆదేశం
చూచెను + టక్కరి చూచెనుడక్కరి ‘ట’ కు ‘డ’ ఆదేశం

ముఖ్య పాయింట్స్:

  • ఈ సంధి ద్రుతప్రకృతికములకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది.
  • ఆదేశం అంటే ఒక అక్షరం స్థానంలో మరొక అక్షరం వచ్చి చేరడం.
  • గసడద్వమదేశ సంధిని ‘సరళాదేశ సంధి’ అని కూడా అంటారు, ఎందుకంటే పరుషాలకు బదులుగా సరళాలు (గ, స, డ, ద, వ) ఆదేశంగా వస్తాయి.
  • ఈ సంధి నిత్యం జరగదు, కొన్నిసార్లు వికల్పంగా జరుగుతుంది లేదా అసలు జరగకపోవచ్చు, కానీ పాఠ్యపుస్తక స్థాయికి ఇది నిత్యంగా జరుగుతుందని భావిస్తాము.

త్వరిత పునశ్చరణ:

  • తెలుగు సంధులు – తెలుగు పదాల కలయిక.
  • ద్రుతం – ‘న్’ వర్ణం.
  • ద్రుతప్రకృతికములు – ‘న్’ తో అంతమయ్యే పదాలు.
  • పరుషాలు – క, చ, ట, త, ప.
  • గసడద్వమదేశ సంధి నియమం: ద్రుతప్రకృతికములపై వచ్చు క, చ, ట, త, ప లకు గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశమగును.

అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు:

కింది పదాలను గసడద్వమదేశ సంధి ప్రకారం కలపండి లేదా విడదీయండి:

  1. ఆయనన్ + చెప్పెను = ?
  2. వచ్చెనుగదా = ? (విడదీయండి)
  3. చేసెను + చావు = ?
  4. అనెను + తెలిపెను = ?
  5. రాముడు + వచ్చెను = ? (ఇది గసడద్వమదేశ సంధి అవుతుందా? మీ సమాధానాన్ని సమర్థించండి.)