ఛందస్సు (IX) MCQs Quiz | Class 9

క్లాస్: IX, సబ్జెక్ట్: TELUGU TELANGANA (089), యూనిట్: Grammar, టాపిక్: ఛందస్సు. ఈ క్విజ్ శార్దూలము పద్య లక్షణాలు, గణాల గుర్తింపు, యతి మరియు ప్రాస నియమాలు వంటి అంశాలను కవర్ చేస్తుంది. మీ సమాధానాలను సబ్మిట్ చేసి, మీ ఫలితాన్ని తనిఖీ చేయండి. మీరు మీ సమాధానాలతో కూడిన PDFను కూడా డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవచ్చు.

ఛందస్సు మరియు శార్దూలము – విపులమైన వివరణ

పరిచయం:

ఛందస్సు అనేది పద్య రచనకు సంబంధించిన నియమాలను వివరించే శాస్త్రం. ఒక పద్యం ఏ విధమైన లయ, శబ్ద సౌందర్యం కలిగి ఉండాలి, అక్షరాల కూర్పు ఎలా ఉండాలి, గురు లఘువుల అమరిక ఎలా ఉండాలి అని ఛందస్సు నిర్ణయిస్తుంది. తెలుగు ఛందస్సులో అనేక రకాల వృత్త పద్యాలు ఉన్నాయి, వాటిలో శార్దూలము ఒకటి. శార్దూలము అనేది సంస్కృత వృత్త పద్యాలలో ఒకటి, ఇది తెలుగులోకి కూడా వచ్చి అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందింది.

శార్దూలము పద్య లక్షణాలు:

శార్దూలము ఒక వృత్త పద్యం. దీనికి సంబంధించిన ముఖ్య లక్షణాలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:

  • అక్షర సంఖ్య: ప్రతి పాదంలో 19 అక్షరాలు ఉంటాయి.
  • గణాలు: మ, స, జ, స, త, త, గ – అనే ఏడు గణాలు వరుసగా వస్తాయి.
    • మ గణం (MMM – మూడు గురువులు)
    • స గణం (LLG – రెండు లఘువులు, ఒక గురువు)
    • జ గణం (LGL – ఒక లఘువు, ఒక గురువు, ఒక లఘువు)
    • స గణం (LLG – రెండు లఘువులు, ఒక గురువు)
    • త గణం (GGL – రెండు గురువులు, ఒక లఘువు)
    • త గణం (GGL – రెండు గురువులు, ఒక లఘువు)
    • గ గణం (G – ఒక గురువు)
  • యతి స్థానం: ప్రతి పాదంలో 13వ అక్షరం యతి స్థానంగా ఉంటుంది. అంటే పాదంలోని మొదటి అక్షరానికి, 13వ అక్షరానికి మధ్య యతి మైత్రి (ప్రాస సంబంధం) ఉండాలి.
  • ప్రాస నియమం: శార్దూలము పద్యంలో ప్రాస నియమం తప్పనిసరిగా ఉంటుంది. అంటే ప్రతి పాదం యొక్క రెండవ అక్షరం ఒకే అక్షరం అయి ఉండాలి లేదా ఒకే వర్గానికి చెందిన అక్షరమై ఉండాలి.
  • అంతిమ గురువు: ప్రతి పాదం చివరిలో ఒక గురువు ఉంటుంది.

లక్షణ పట్టిక (శార్దూలము)

లక్షణం వివరణ
జాతి వృత్తం
అక్షరాలు 19
గణాలు మ, స, జ, స, త, త, గ
యతి స్థానం 13వ అక్షరం
ప్రాస నియమం ఉంది
పాదానికి గణాలు 7

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision):

  • శార్దూలము వృత్త పద్యం.
  • 19 అక్షరాలు, 13వ అక్షరం యతి.
  • గణాలు: మసజసతతగ.
  • ప్రాస నియమం ఉంటుంది.

అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు (Extra Practice Questions):

  1. **గురువును ఏ గుర్తుతో సూచిస్తారు?**
    (ఎ) U (బి) I (సి) S (డి) O
    సమాధానం: (ఎ) U
  2. **లఘువును ఏ గుర్తుతో సూచిస్తారు?**
    (ఎ) U (బి) I (సి) S (డి) O
    సమాధానం: (బి) I
  3. **’నగ’ గణంలో ఎన్ని లఘువులు, ఎన్ని గురువులు ఉంటాయి?**
    (ఎ) మూడు లఘువులు (బి) ఒక గురువు, రెండు లఘువులు (సి) రెండు గురువులు, ఒక లఘువు (డి) రెండు గురువులు, ఒక గురువు
    సమాధానం: (ఎ) మూడు లఘువులు
  4. **ఛందస్సులో ‘వడి’ అని దేనిని అంటారు?**
    (ఎ) ప్రాస (బి) యతి (సి) గణం (డి) లఘువు
    సమాధానం: (బి) యతి
  5. **మత్తేభము పద్య పాదంలో ఎన్ని అక్షరాలు ఉంటాయి?**
    (ఎ) 19 (బి) 20 (సి) 21 (డి) 22
    సమాధానం: (బి) 20