ఛందస్సు (IX) MCQs Quiz | Class 9
ఈ క్విజ్ క్లాస్ IX విద్యార్థుల కోసం తెలుగు తెలంగాణ (089) సబ్జెక్టులోని వ్యాకరణం యూనిట్ నుండి “ఛందస్సు” అనే అంశంపై రూపొందించబడింది. ఇది చంపకమాల పద్య లక్షణాలు, గణ విభజన, యతి ప్రాసలను గుర్తించడం వంటి అంశాలను కవర్ చేస్తుంది. మీ సమాధానాలను సమర్పించడానికి “Submit Quiz” బటన్ నొక్కండి మరియు మీ ఫలితాలను PDFగా డౌన్లోడ్ చేసుకోవడానికి “Download Answer PDF” బటన్ను ఉపయోగించండి.
ఛందస్సు – చంపకమాల పద్యం
పరిచయం
తెలుగు సాహిత్యంలో పద్యరచనకు ఛందస్సు ఒక ప్రాథమిక ఆధారం. ఛందస్సు నియమాలు పద్యాలకు ఒక నిర్దిష్టమైన శైలి, లయ, సౌందర్యాన్ని అందిస్తాయి. వృత్త పద్యాలలో చంపకమాల ఒక ముఖ్యమైన రకం. వృత్త పద్యాలకు ప్రతి పాదంలోనూ అక్షర సంఖ్య, గణాలు, యతి, ప్రాస నియమాలు ఖచ్చితంగా పాటించబడతాయి.
చంపకమాల పద్య లక్షణాలు
చంపకమాల వృత్త పద్యం యొక్క ప్రధాన లక్షణాలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:
- అక్షర సంఖ్య: ప్రతి పాదంలో 21 అక్షరాలు ఉంటాయి.
- గణాలు: ఈ పద్యానికి న, జ, భ, జ, జ, జ, ర అనే ఏడు గణాలు ఉంటాయి. గణాలు వాటి గురు-లఘువుల క్రమంతో ఇలా ఉంటాయి:
- న (LLL) – మూడు లఘువులు
- జ (LGL) – లఘువు, గురువు, లఘువు
- భ (GLL) – గురువు, లఘువు, లఘువు
- జ (LGL) – లఘువు, గురువు, లఘువు
- జ (LGL) – లఘువు, గురువు, లఘువు
- జ (LGL) – లఘువు, గురువు, లఘువు
- ర (GLG) – గురువు, లఘువు, గురువు
- యతి స్థానం: ప్రతి పాదంలో మొదటి అక్షరానికి 11వ అక్షరం యతి స్థానం. అనగా, మొదటి అక్షరం మరియు 11వ అక్షరం రెండూ ఒకే హల్లుతో ప్రారంభం కావాలి లేదా ఒకే వర్గానికి చెందిన అక్షరాలుగా ఉండాలి.
- ప్రాస నియమం: ఈ పద్యానికి ప్రాస నియమం తప్పనిసరి. అనగా, ప్రతి పాదంలో రెండో అక్షరం ఒకే హల్లును కలిగి ఉండాలి.
- ప్రధాన రకం: ఇది వృత్త పద్యాలలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన వాటిలో ఒకటి.
గణ విభజన పట్టిక
ఛందస్సులో ఉపయోగించే ప్రధాన గణాలు మరియు వాటి గురు-లఘువుల అమరిక:
| గణం (Gana) | గురు-లఘువులు (Guru-Laghu) | ఉదాహరణ (Example) |
|---|---|---|
| న | ల ల ల | నగ |
| జ | ల గ ల | జగన |
| భ | గ ల ల | భారతి |
| ర | గ ల గ | రమణి |
శీఘ్ర పునశ్చరణ
- చంపకమాల 21 అక్షరాల పద్యం.
- గణములు: న-జ-భ-జ-జ-జ-ర.
- యతి: 11వ అక్షరం.
- ప్రాస: తప్పనిసరి.
- వృత్త పద్య రకానికి చెందింది.
అదనపు అభ్యాస ప్రశ్నలు
మీరు ఛందస్సుపై మీ అవగాహనను పరీక్షించుకోవడానికి మరికొన్ని ప్రశ్నలు:
- చంపకమాల పద్యంలో ‘న’ గణం ఎన్ని సార్లు వస్తుంది?
- ఉత్పలమాల పద్యానికి, చంపకమాల పద్యానికి మధ్య ప్రధాన తేడాలలో ఒకటి ఏమిటి?
- “ఆ యిల వెల్గు దీపముల నార్పుచు వెల్గెడు నీ ప్రతాపమున్” – ఈ పద్య పాదంలో యతి ఎక్కడ వస్తుంది?
- ఛందస్సులో ప్రాస నియమం అంటే ఏమిటి?
- చంపకమాల పద్యంలో ‘ర’ గణం గురు-లఘు క్రమం ఏమిటి?
Content created and reviewed by the CBSE Quiz Editorial Team based on the latest NCERT textbooks and CBSE syllabus. Our goal is to help students practice concepts clearly, confidently, and exam-ready through well-structured MCQs and revision content.