ఛందస్సు (IX) MCQs Quiz | Class 9
ఈ క్విజ్ Class: IX, Subject: TELUGU TELANGANA (089), Unit: Grammar, Topic: ఛందస్సు కి సంబంధించినది. ఇది శార్దూలము – meter identification, features, MCQs వంటి అంశాలను కవర్ చేస్తుంది. మీ సమాధానాలను సమర్పించి, వివరణాత్మక PDF జవాబు పత్రాన్ని డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
ఛందస్సు: ఒక పరిచయం
ఛందస్సు అనేది తెలుగు పద్యాలకు ప్రాణం. పద్యం రాయడానికి లేదా అర్థం చేసుకోవడానికి ఛందస్సు నియమాలు చాలా ముఖ్యమైనవి. ఇది అక్షరాల అమరిక, గురు-లఘువుల స్థానాలు, గణాలు, యతి, ప్రాస వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
గురు లఘువుల గుర్తింపు
- లఘువు (U): హ్రస్వాచ్చులు (అ, ఇ, ఉ, ఋ, ఎ, ఒ) మరియు వాటితో కూడిన హల్లులు (క, కి, కు మొదలైనవి). గురువు లేని చోట లఘువు అవుతుంది.
- గురువు (—):
- దీర్ఘాచ్చులు (ఆ, ఈ, ఊ, ౠ, ఏ, ఐ, ఓ, ఔ) మరియు వాటితో కూడిన హల్లులు (కా, కీ, కూ మొదలైనవి).
- సున్నా (‘ం’) తో కూడిన అక్షరం (కం).
- విసర్గ (ః) తో కూడిన అక్షరం (అః).
- పొల్లు హల్లుతో కూడిన అక్షరం (న్).
- ద్విత్వాక్షరాలకు (అక్క – అ) ముందున్న అక్షరం.
- సంయుక్తాక్షరాలకు (రత్న – ర) ముందున్న అక్షరం.
గణాలు
గురు లఘువుల సమూహాన్ని గణం అంటారు. మూడు అక్షరాల గణాలు ‘యమాత రాజభాన సలగం’ అనే సూత్రంతో గుర్తించబడతాయి. ఉదాహరణకు:
- య గణం (U— —)
- మ గణం (— — —)
- త గణం (— U —)
- ర గణం (— U —)
- జ గణం (U — U)
- భ గణం (— U U)
- న గణం (U U U)
- స గణం (U U —)
శార్దూల పద్యం: లక్షణాలు
శార్దూలం అనేది ఒక వృత్త పద్యం. వృత్త పద్యాలకు గణాలు, యతి, ప్రాస నియమాలు తప్పనిసరి. శార్దూల పద్యం యొక్క ప్రధాన లక్షణాలు ఇక్కడ ఇవ్వబడ్డాయి:
- ప్రతి పాదంలో అక్షరాలు: 19 అక్షరాలు ఉంటాయి.
- గణాల క్రమం: మ, స, జ, స, త, త, గ
- యతి స్థానం: ప్రతి పాదంలో 13వ అక్షరం యతి స్థానం. మొదటి అక్షరానికి 13వ అక్షరానికి మైత్రి ఉండాలి.
- ప్రాస నియమం: ఈ పద్యంలో ప్రాస నియమం తప్పనిసరి. (ప్రతి పాదంలో రెండవ అక్షరం ఒకే విధంగా ఉండాలి.)
| లక్షణం | వివరణ |
|---|---|
| అక్షరాలు | 19 |
| గణాలు | మ స జ స త త గ |
| యతి | 13వ అక్షరం |
| ప్రాస | ఉంది (తప్పనిసరి) |
శార్దూలంపై శీఘ్ర పునశ్చరణ
- శార్దూలం వృత్త పద్య రకానికి చెందినది.
- దీనికి 19 అక్షరాలు, ‘మ స జ స త త గ’ గణాలు ఉంటాయి.
- యతి మైత్రి 13వ అక్షరం వద్ద ఉంటుంది.
- ప్రాస నియమం కచ్చితంగా పాటించాలి.
మరిన్ని అభ్యాస ప్రశ్నలు
- చంపకమాల పద్యంలో ఎన్ని అక్షరాలు ఉంటాయి?
- ‘నల నిల తత గగ’ గణాలు ఏ పద్యానికి చెందినవి?
- తెలుగు ఛందస్సులో ప్రధానంగా ఎన్ని రకాల పద్యాలు ఉన్నాయి?
- గురు లఘువులను గుర్తించడానికి ఉపయోగించే సూత్రం ఏమిటి?
- ప్రాస అంటే ఏమిటి? పద్యంలో దాని ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
